terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in: Wereldzaken, maart 2001      

Het is nooit het keurmerk alleen...

door:
Herman van Beek

Gerard Oonk is coördinator van de Landelijke India Werkgroep, LIW. De afgelopen jaren heeft de LIW heel wat campagnes gevoerd op het gebied van eerlijke handel en verantwoord ondernemen. Rond thee, kleding, tapijten, voetballen en woningtextiel. De LIW werkte actief mee aan het theekeurmerk van Max Havelaar en aan Rugmark, het keurmerk dat consumenten garandeert dat tapijten niet door kinderen zijn gemaakt.

'Voor mij betekent eerlijke handel dat mensen niet uitgebuit worden, dat ze onder fatsoenlijke arbeidsomstandigheden kunnen werken, dat er geen kinderarbeid is en dat er gelet wordt op veiligheid en gezondheid,' zegt LIW-medewerker Gerard Oonk.

'Eigenlijk ben ik begonnen als Wereldwinkelier', zegt hij met een lach. 'Tijdens mijn studietijd in de jaren zeventig werkte ik vijf jaar als vrijwilliger in een Wereldwinkel. Mijn interesse voor India en Zuid-Azië stamt uit dezelfde tijd. Die kwam voort uit mijn studie niet-westerse sociologie. Daarna werkte ik als dienstweigeraar bij de Novib projectvoorlichting over India. Ik merkte dat ik het de moeite waard vond mij specifiek op één land te richten. De LIW was net opgericht en daar werd ik lid van. Vanaf het begin van de jaren tachtig ben ik in dienst van de LIW'.

De LIW zet zich vanaf haar oprichting in voor de (kans)armen van India. India is een land van tegenstellingen. Er is het moderne India met een snelgroeiende economie en een hoogontwikkelde computersector, met luxe winkelstraten in de grote steden en de onvermijdelijke fast foodrestaurants. Naast dat moderne India is er het arme en vaak nog traditionele platteland, waar de meeste Indiërs wonen. En de uitgebreide krottenwijken in de grote steden waarvan de bewoners al evenmin toegang hebben tot de rijkdom van het nieuwe India. Zo komt het dat de helft van alle Indiërs onder de armoedegrens leeft. Dat een kwart van alle werkende kinderen ter wereld in India woont. En dat India zowel het land is van hoog opgeleide softwarespecialisten als van grote aantallen mensen die nooit naar school konden gaan.
De LIW werkt samen met organisaties in India die iets trachten te doen aan die ongelijkheid. Zij leveren vaak de thema's voor de LIW-campagnes. Organisaties die zich inzetten voor vrouwenrechten of voor de rechten van kastelozen en tribalen, die campagnevoeren tegen kinderarbeid of die pleiten voor goed en gratis basisonderwijs voor iedereen.

'De LIW werkt vanuit de relatie tussen Nederland en India,' zegt Gerard Oonk, 'vanuit de economische en handelsrelatie bijvoprbeeld of ontwikkelingssamenwerking. Je moet daarbij telkens nagaan wat je praktisch kunt doen vanuit hier voor mensen daar.'
Welk effect heeft de relatie van Nederland met India op mensenrechten, armoede of het milieu in India? Hoe kun je daar op inhaken? 'In de jaren tachtig hebben we - heel succesvol - campagnes gevoerd die te maken hadden met ontwikkelingssamenwerking. Het was de tijd dat ontWikkelingshulp ten goede moest komen aan de eigen Nederlandse industrie. Nederland leverde bijvoorbeeld visserijtrawlers aan India die kleine, ambachtelijke vissers in India hun bestaan ontnamen. Samen met Indiase vissersbonden voerde de LIW campagne tegen deze vorm van 'hulp', die uiteindelijk werd stopgezet.' Een andere campagne richtte zich tegen de leverantie van grote hoeveelheden melkpoeder en boterolie aan India door de Europese Gemeenschap. Die 'zuivelhulp' duwde de - duurdere - Indiase melk in India van de markt. Onder druk van de campagne werd de zuivelhulp verminderd.

'Nu zijn eerlijke handel en verantwoord ondernemen belangrijke thema's van de LIW. Indiase organisaties reikten ons de thema's aan,' vertelt Oonk. Zo voerde de LIW campagne voor een theekeurmerk samen met Indiase vakbondsorganisaties en organisaties die voor de adivasi, tribale volkeren van Zuid-India, opkomen. In de heuvels van Tamil Nadu, vind je adivasi-coöperaties van kleine theeproducenten voor wie de thee-export van levensbelang is. Het theekeurmerk kwam er, onder Max Havelaar.

Vanuit de Indiase beweging tegen kinderslavernij kwam het initiatief voor het tapijtkeurmerk Rugmark. De LIW is nu vijf jaar betrokken bij de promotie van Rugmark, samen met de Novib, FNV, Unicef en Kinderen in de Knel. Rugmark is onderdeel van een breed scala aan LIW-activiteiten rond kinderarbeid en verantwoord ondernemen. Daarbij gaat het niet alleen om keurmerken en gedragscodes. Gerard Oonk: 'Er zijn tal van internationale afspraken op het terrein van arbeidsnormen en -omstandigheden. Die worden vaak niet nageleefd. Ik kan me daar kwaad over maken.' 'Het betekent ook,' voegt hij eraan toe, 'dat het nooit het keurmerk alleen is, waar het om gaat. Het gaat ook om wetgeving en een actieve overheid. Campagnes rond keurmerken zijn een belangrijk middel om maatschappelijke partijen te activeren, die gezamenlijk naar oplossingen kunnen zoeken.'



terug

LIW IN 'T NIEUWS

Verantwoord Ondernemen

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 14 april 2005