terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd door: FNV Mondiaal, november 2004      
www.fnv.nl      

Armoede niet oorzaak maar gevolg van kinderarbeid

door:
Eva Prins

Kinderarbeid is het gevolg van sociale onrechtvaardigheid en houdt armoede in stand.
Dit werd vastgesteld op de internationale kinderarbeidconferentie die vorige week plaatsvond in de Indiase stad Hyderabad. De strijd tegen kinderarbeid is een van de belangrijkste uitdagingen voor de vakbeweging.


Vakbonden kunnen en moeten zich inzetten in de strijd tegen kinderarbeid. Sterker nog: het is voor de vakbeweging een van de belangrijkste uitdagingen voor de komende jaren om kinderarbeid uit te bannen en alle kinderen naar school krijgen. Dit pleidooi was in vele varianten te horen tijdens de vakbondsworkshop, die FNV Mondiaal tijdens de conferentie organiseerde voor vakbonden uit o.a. India, Bangladesh, Ghana, Tanzania, Zimbabwe, Tanzania, Ethiopië, Colombia en Albanië.

Vakbonden nog niet zo ver
"Misschien klinkt het als een open deur, maar voor veel vakbonden is deze strijd helemaal niet vanzelfsprekend en zeker nog geen prioriteit", weet Mario van de Luytgaarden, beleidsmedewerker van FNV Mondiaal en organisator van de workshop. Nog te vaak zijn vakbonden vooral gericht op de - belangen van - eigen leden. Kinderen zijn geen lid en werken bovendien vaak in informele, ongeorganiseerde sectoren, waar vakbonden nauwelijks aanwezig zijn.

Veel bonden, in Noord en Zuid, staan dan ook pas aan het begin als het gaat om acties tegen kinderarbeid. Om elkaar te stimuleren en te voeden, had FNV Mondiaal deze bijeenkomst georganiseerd, voorafgaand aan de tweedaagse internationale conferentie ‘Out of work and into school - Childrens right to education as a non-negotiable’. Op deze enorme, en unieke happening waren duizenden deelnemers aanwezig: vakbonden, ngo’s en vooral: duizenden vrijwilligers en Indiase activisten in de strijd tegen kinderarbeid.

Geen liefdadigheid
Kinderarbeid raakt de kern van vakbondswerk, daar waren alle aanwezigen op de vakbondsworkshop het over eens. Het is een groot sociaal en sociaal-economisch onrecht en dat is waar vakbonden tegen moeten strijden, aldus Simon Steyne van de Britse vakcentrale TUC en de bevlogen voorzitter van de bijeenkomst. ‘Dat is de bestaansreden van de vakbond. ‘We hebben het niet over liefdadigheid, maar over fundamentele mensenrechten, over de rechten van het kind en de rechten van werknemers.’

Bovendien: waar kinderen worden uitgebuit als goedkope arbeidskrachten, is geen volwassene aan het werk. Uitbanning van kinderarbeid hangt dan ook nauw samen met werkgelegenheid voor volwassenen en met een fatsoenlijk salaris voor volwassen werknemers. Als zij fatsoenlijk worden betaald, hoeven ouders hun kinderen immers niet te laten werken.

Onderwijs moet
Overigens was er onder de deelnemers brede consensus dat armoede niet zozeer de oorzaak, maar veeleer het gevolg is van kinderarbeid. ‘Kinderarbeid is het gevolg van sociale onrechtvaardigheid en het houdt armoede in stand,’ vatte Steyne die mening samen. ‘Alleen onderwijs zorgt voor ontwikkeling, voor de direct betrokkenen, maar ook voor de samenleving als geheel.’

Overtuigen
Deze boodschap wordt met verve uitgedragen door MV Foundation, de organisator van de conferentie en de Indiase partner in de campagne ‘ Stop kinderarbeid. School de beste werkplaats’, een samenwerking van Hivos, FNV Mondiaal, de Landelijke India Werkgroep en de AOb.

300.000 kinderen terug naar school
MV Foundation heeft in de staat Andra Pradesh de afgelopen tien jaar ruim 300.000, van de anderhalf miljoen kindarbeiders terug naar school gekregen. Niet door ouders te belonen of te compenseren, maar door ouders, leraren, werkgevers en alle mensen in een gemeenschap te overtuigen van het belang van onderwijs en door waar nodig zogenaamde ‘bridgeschools’ voor kinderen op te zetten. Kinderen die nooit eerder naar school zijn geweest, krijgen hier de kennis en vaardigheden aangeleerd om in te stromen in het reguliere onderwijs.

Kwalitatief onderwijs
Dat is immers het uiteindelijke doel: gratis, kwalitatief fulltime, formeel onderwijs voor alle kinderen. En daar moeten niet de ngo’s of de vakbonden voor zorgen, maar de overheid. Als hoogste prioriteit en met de nadruk op kwalitatief onderwijs gegeven door gekwalificeerde leraren en niet, zoals in veel landen gebeurt, door ongekwalificeerde en onderbetaalde ‘vrijwilligers’.

Vakbonden moeten actie ondernemen
Maar de vakbonden zijn wel de aangewezen organisaties om, samen met nationale en internationale bondgenoten, druk uit te oefenen op overheden om dat te realiseren. Zo ook zouden bonden kinderarbeid op de agenda moeten zetten bij onderhandelingen met werkgevers. Zouden ze hun leden moeten mobiliseren in de strijd om kinderarbeid uit te bannen en alle kinderen naar school te krijgen.

Nederlandse parlementariër onderstreept rol vakbeweging
Deze visie wordt ook onderschreven door Varina Tjon-a-Ten, woordvoerder ontwikkelingssamenwerking in de Tweede Kamer voor de PvdA en als gast aanwezig op de conferentie. ‘Vakbonden kunnen mensen een stem geven die dat zelf niet kunnen of durven. Vakbondsleiders zijn vaak stevige mensen met een visie die ze ook durven te roepen. Bovendien overleggen ze met werkgevers en overheid en kunnen ze dus als geen ander kinderarbeid daar aan kaarten.’

Maar ze weet: deze mogelijkheid hebben niet alle vakbonden. De politica prijst dan ook het werk van de FNV die vakbonden ondersteunt in landen waar bonden worden gehinderd of tegen gewerkt om bovenstaande vakbondsrechten uit voeren, zoals in Wit-Rusland of Colombia.

Kinderarbeidvrije wereld een Utopia?
Alle kinderarbeid de wereld uit en alle kinderen naar school. De duizenden conferentiegangers en ook de vakbondsdelegaties zijn luid en duidelijk en heel eensgezind over dit uiteindelijke doel. Maar velen over de hele wereld, van sloppenwijkbewoners tot politici en van vakbonden tot internationale instituten, zijn sceptisch. Een kinderarbeidvrije wereld. Is het Utopia? Het werk van de MV Foundation bewijst het tegendeel en op de conferentie was te zien hoeveel mensen al door hun aanpak zijn geïnspireerd en gemotiveerd.

Onderwijs is ook voor allerarmsten mogelijk
Een dag voor de workshop bezochten de vakbondsafgevaardigden een dorp in Andra Pradesh dat inmiddels helemaal ‘kinderarbeidvrij’ is en een van de ‘ bridgeschools’ om het werk van de MV Foundation met eigen ogen te zien. De delegatieleden toonden zich vooral onder de indruk van de grote betrokkenheid van de gemeenschap, die door massale inzet en soms zelfs met financiële middelen zorgt dat alle kinderen naar school gaan. ‘ MV Foundation laat zien dat formeel onderwijs mogelijk is. Ook voor de allerarmsten’, aldus Taye Woldesmiate, de beroemde vakbondsleider uit Ethiopië ‘Als we actie ondernemen, is verandering mogelijk.’

Let’s unite!
Vanuit die optimistische visie discussieerden de vakbondsdelegaties de hele dag over mogelijkheden en obstakels van vakbondsbetrokkenheid en wisselden ze met elkaar goede voorbeelden uit. Voor velen was dit de eerste keer dat dat op zo’n schaal, in zo’n internationaal gezelschap met mensen vanuit allerlei bonden plaats vond. ‘Inspirerend’ en ‘leerzaam’ waren na afloop dan ook de meest gehoorde woorden. ‘Het maakt je sterker als vakbondsactivist in het veld’, aldus Andy Addoguaye Tagoe van de landbouwbond in Ghana. ‘Choo Booiiy!!! Let’s unite.’

Eva Prins
Hyderabad, India, november 2004



LIW IN 'T NIEUWS

Dalits

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 15 november 2004