terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in Vice Versa, december 2010

door:
Hans Beerends

Hoe is het toch met...

Gerard Oonk?


(foto: R o e l   B u r g l e r )   


Gerard Oonk (1948) trok in 1975 liftend en treinend door India en dat land heeft hem daarna nooit meer losgelaten. Als India-voorlichter van Novib kwam hij in aanraking met (ex-)ontwikkelingswerkers en anderen die zich zorgen maakten over de aantasting van de democratie nadat in 1976 de toenmalige Indiase premier Indira Gandhi de noodtoestand had uitgeroepen. Vanuit die contacten ontstond in 1980 de Landelijke India Werkgroep (LIW), waarvan Gerard tot op de dag van vandaag de gedreven voorman is.

De LIW was een vreemde eend in de bijt. De bestaande landencomités waren ideologisch gemotiveerd en in de regel solidair met socialistisch georiënteerde bevrijdingsbewegingen in Latijns-Amerika of Zuidelijk Afrika. De Indiagroep stelde zich pragmatischer op. Zij steunde niet één beweging, maar verschillende kritische basisorganisaties van diverse politieke kleur. Deze atypische keuze wekte bij velen verwondering, ook bij mij.
De omslag kwam in 1981, toen de Indiagroep protesteerde tegen de met ontwikkelingshulp gefinancierde export van zeventien Nederlandse garnalentrawlers naar India. Deze trawlers zouden de kustwateren bevissen met alle gevolgen van dien voor de traditionele Indiase vissers. Het protest leidde tot veel publiciteit en het eind van het liedje was dat de toenmalige minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Jan de Koning, besloot de levering niet door te laten gaan. De pragmatische strategie van de Indiagroep bleek te werken.

Directe samenwerking tussen Gerard en mij ontstond een jaar later in het Platform van Derdewereldgroepen. Dit platform keerde zich tegen de vercommercialisering van de hulp door Eegje Schoo, de eerste liberale ontwikkelingsminister. De kerngroep van de platform bestond uit Gerard Oonk, Theo Ruyter, Bram van Ojik en ik. We schreven samen een manifest tegen Schoo's beleid.
Twaalf jaar later lanceerde de Indiagroep de campagne 'Stop Kinderarbeid'. In korte tijd slaagden Gerard en zijn medewerkers erin om niet alleen een landelijk maar ook een uitmuntend Europees netwerk te creëren. Dit leidde in 1998 tot de Global March Against Child Labor, een wereldwijde actie. In Den Haag liep ik met mijn achtjarige kleinzoon Tim mee in deze mars.

Nu, weer twaalf jaar later, zit ik tegenover Gerard en ik vraag hem hoe het toch mogelijk is dat hij met slechts vijf anderen zo veel actie, lobby en onderzoekswerk kan verrichten. 'Dat is een kwestie van hard, geduldig en gestadig doorwerken: antwoordt hij, 'en het voortdurend opzetten van netwerken. Bovendien zijn onze drie kernpunten - bestrijding van kinderarbeid, de ondersteuning van de strijd van de Indiase Dalits, de onaanraakbaren, en bevordering van maatschappelijk verantwoord ondernemen - nauw met elkaar verbonden.'
Hij diept het laatste thema verder uit. 'Twaalf jaar geleden pakten wij samen met enkele andere organisaties het thema van MVO op. Na twee jaar actie verscheen een SER-rapport dat de regering adviseerde om maatschappelijk verantwoord ondernemen wel te stimuleren, maar het bedrijfsleven geen regels op te leggen. Als kritische reactie richtten wij het MVO Platform op, waarin nu meer dan dertig maatschappelijke organisaties samenwerken.'
En het werd een succesverhaal. 'Ketenaansprakelijkheid voor bedrijven staat nu op de agenda, en dit jaar hebben meer dan 90 procent van alle landen een internationale richtlijn voor de maatschappelijke verantwoordelijkheid van organisaties ondertekend. Dat is de vrucht van jarenlang publiceren, actie voeren, lobbyen, binnen het netwerk de taken goed verdelen, en scherp onderhandelen met bedrijfsleven, nationale en internationale organisaties, politieke partijen en regeringen. Wat ooit controversieel was, is vanzelfsprekend geworden.'

Ik had willen vragen of Gerard na 35 jaar niet actiemoe was geworden, maar die vraag leek me nu onzinnig. Tegenover me zat een man die nooit met pensioen zal gaan. Ik nam afscheid van hem en naar buiten lopend neuriede ik zachtjes 'Old soldiers never die'.

Hans Beerends stond aan de wieg van de Wereldwinkels in Nederland en
schreef diverse boeken over de geschiedenis van de derdewereldbeweging.
Voor Vice Versa zoekt hij vroegere bekenden uit het wereldje op.
In deze aflevering een ontmoeting met Gerard Oonk.


terug LIW in de pers Kinderarbeid & Onderwijs HOME Landelijke India Werkgroep


Landelijke India Werkgroep - 3 januari 2011