terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in: De Volkskrant, 2-5-1987      

Bewindsman noemt EG-actie "Operatie Vloed" spectaculair

Bukman negeert kritiek over zuivelhulp India

door:
Theo Klein

DEN HAAG - Als het aan minister Bukman van OntWikkelingssamenwerking ligt, gaat de Europese Gemeenschap door met de omvangrijke schenkingen van melkpoeder en boterolie aan India. De critici die pleiten voor stopzetting hebben naar zijn oordeel ongelijk.

Volgens de bewindsman heeft de zuivelhulp aan dat land, bekend als Operatie Vloed, voldaan aan de verwachtingen. Met behulp van de Europese melkpoeder en boterolie is de eigen zuivelindustrie in India een eind op gang gekomen. Maar daarmee is de hulp nog niet overbodig, aldus de bewindsman.
De EG heeft sinds 1970 368 duizend ton melkpoeder en 128 duizend ton boterolie uit de omvangrijke Europese voorraden verscheept. De waarde van die schenkingen bedraagt tegen wereldmarktprijzen 1,3 miljard gulden. In India wordt uit de Europese produkten melk gemaakt, die tegen lage prijs wordt doorverkocht. Uit de opbrengst worden vooral zuivelfabrieken gefinancierd. waardoor tienduizenden coöperaties hun eigen verse melk kunnen produceren.
"Operatie Vloed is in verschillende opzichten spectaculair", zei minister Bukman vorige week op een bijeenkomst op een school voor de veehouderij in Oenkerk. Dank zij de Europese hulp groeide het aantal dorpscoöperaties dat bij de operatie betrokken is van tienduizend in 1981 tot 35 duizend vier jaar later. Daarin produceren 3,6 miljoen kleine boeren gemiddeld 5,6 miljoen liter melk per dag.

Boerenzaak
Bukman: "Dankzij de EG-hulp aan Operatie Vloed zijn veel zuivelfabrieken in India niet in handen van het grootkapitaal, maar kunnen ze op coöperatieve basis worden opgezet, een boerenzaak." Door deze ontwikkeling zijn de coöperaties er volgens de minister in geslaagd te voldoen aan de groeiende vraag naar melk in grote steden als New Dehli, Bombay, Calcutta en Madras. De Europese produkten vormen een aanvulling op de verse melk van de coöperaties, ze concurreren niet met de eigen melk van de kleine boeren, aldus Bukman.
Die optimistische kijk wordt lang niet door iedereen gedeeld. In Nederland pleit de Landelijke India Werkgroep (LIW) al jaren voor stopzetting van de zuivelstroom naar India. Volgens de groep heeft de operatie zeer nadelige effecten. Niet alleen worden de kleine boeren door de goedkope Europese melk uit de markt gedrukt, maar de constante hulp werkt ook "verslaving" in de hand. De gratis zendingen stimuleren niet tot het opzetten van een eigen produktie, aldus Gerard Oonk van de LIW.
Volgens de critici zou India er ook beter aan doen de export van veevoeder naar Europa stop te zetten. Met dit voer zou drie tot vijf maal zoveel melk kunnen worden geproduceerd dan het land nu van de EG krijgt. Operatie Vloed heeft volgens de LIW al tot excessen geleid in provincies waar tijdelijk te veel melk werd geproduceerd. In Bombay werden zelfs dagelijks tienduizenden liters overtollige melk in zee geloosd.

De werkgroep weet zich inmiddels niet alleen gesteund door zusterorganisaties uit heel Europa, maar ook door een missie die Operatie Vloed in opdracht van de Europese Commissie en de Wereldbank heeft doorgelicht. De onderzoekers komen tot de slotsom dat het erg moeilijk is de kleine veehouders te laten profiteren van de Europese hulp. De missie stelt voor de schenkingen te beperken tot de momenten waarop een "aanzienlijk en gedocumenteerd tekort" wordt geconstateerd.

Voorwaarden
De LIW is van mening dat de hulp in het uiterste geval nog twee jaar mag worden voorgezet. Maar dan onder aangepaste voorwaarden, waardoor de hulp echt ten goede komt aan de kleine boeren en met name de vrouwen. Nu gaan toch voornamelijk de grotere ondernemers met de voordelen strijken en zijn de coöperaties er in geslaagd enorme financiële reserves te kweken, aldus de werkgroep.
De financiële aantrekkelijkheid van Operatie Vloed is naar het oordeel van de LIW voor de projectleider in India, Verghese Kurien, een voorname drijfveer om fel te pleiten voor voortzetting van het hulpprogramma. Hij heeft tijdens een bezoek aan de verantwoordelijke Europese commissaris Claude Cheysson in maart zelfs gedreigd de Verenigde Staten om vervangende hulp te vragen als de EG zou stoppen. Maar Washington voelde daar weinig voor, omdat de voorraden daar door het aantrekken van de markt aanzienlijk zijn geslonken.
Onder druk van de interne en externe kritiek is de beslissing over de derde fase van Operatie Vloed inmiddels uitgesteld. In mei gaat Cheysson naar India om ter plekke poolshoogte te nemen. Daarna moet de knoop worden doorgehakt. Dat de Indiase regering zelf sterk pleit voor voortzetting van de operatie is voor de EG erg belangrijk, maar of dat doorslaggevend zal zijn is nog de vraag. De derde fase omvat 75 duizend ton melkpoeder en 25 duizend ton boterolie (waarde 160 miljoen dollar).

Sneer
Voor Bukman staat al vast dat de derde fase er moet komen. "Ondanks de kritiek in het rapport van de Europese Commissie en van de Europese Rekenkamer is het eindoordeel over Operatie Vloed positief. Ik heb daarom de indruk dat niet zozeer de vraag moet worden gesteld of de EG-zuivelhulp aan India kan worden voortgezet, maar wel de vraag onder welke voorwaarden die hulp moet geschieden", aldus Bukman. Welke voorwaarden hij bedoelt, is nog niet duidelijk. Aan de formulering ervan wordt op het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking in Den Haag nog druk gesleuteld.
De minister kon het vorige week niet laten voor zijn gehoor van landbouwdeskundigen een sneer te geven aan de actievoerders die zich verzetten tegen Operatie Vloed. "Wat mij opvalt", aldus Bukman, "is de betuttelende manier waarop actievoerders in Nederland menen te moeten oordelen over besluiten die een puur Indiase aangelegenheid zijn. De wijze waarop de actiegroepen in Nederland de regering en de EG aanspreken, wekt de indruk alsof wij hiervandaan de politiek in India kunnen bepalen. Maar we spreken wel over een soevereine natie van 750 miljoen mensen."



LIW IN 'T NIEUWS

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Kinderarbeid & Onderwijs

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 18 augustus 2003