terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in: Wereldwijd, mei 1994      

Een keurmerk tegen kinderslavernij

door:
Cor Hospes

Een keurmerk voor tapijten die niet door kinderhanden zijn gemaakt. En een importboycot van kindonvriendelijke kleden. Dat is volgens Kailash Satyarthi, directeur van het 'Bonded Liberation Front', het Front voor Bevrijding van Slavenarbeid, de enige oplossing om een einde te maken aan de massale kinderexploitatie in India. Wettelijk is kinderarbeid verboden maar de Indiase regering staat erbij en kijkt ernaar. Daarom onderneemt Satyarthi al jaren zelf actie. Hij spreekt in het buitenland en bevrijdt met gevaar voor eigen leven jonge kinderslaven.

Kailash Satyarthi kan zich nog heel goed herinneren wanneer en waarom hij het BLF oprichtte. Het was op een dag toen hij samen met andere activisten vijftien kinderslaven had bevrijd. De kinderen werden vastgehouden in een donkere weefschuur, waarin ze ook 's avonds sliepen. Overdag zaten ze, dicht op elkaar gepropt, dertien uur aanéén, tapijten te knopen. Ze begonnen iedere ochtend om vier uur, met slechts een half uurtje pauze. Twee keer per dag kregen ze iets te eten: aardappelen plus wat rijst. Als ze om meer durfden te vragen, werden ze met stokken geslagen. Soms werden de jongens bij wijze van straf ondersteboven aan een boom gehangen. De meisjes waren meerdere malen verkracht, nu en dan door vijf mannen tegelijk.

Keurmerk
Nog diezelfde avond begreep Satyarthi dat er meer moest gebeuren om de kinderexploitatie te bestrijden. Toen hij 's avonds naar huis liep, zag hij een groep van vijftig kinderen op weg naar het station. Ze zagen er smoezelig en onverzorgd uit. Hij herkende meteen de man die hen naar de trein begeleidde. Het was een bekende ronselaar. 'Hij bracht ze naar een bruiloft, vertelde hij lachend. En ik wist dat ik niets voor die arme kinderen kon doen. Ik voelde me hopeloos. Al het geld en alle hulp die ons land vanuit het buitenland kreeg, verdween eigenlijk in een bodemloze put.'
Dat idee werd later nog versterkt. Satyarthi kreeg te horen dat juist in de periode dat zijn BLF 5.000 kinderen had gered er inmiddels elders weer 100.000 waren geronseld. Toen kwam in een klap het idee van het instellen van een keurmerk voor tapijten die niet door kinderhanden zijn gemaakt. 'Wanneer het buitenland alleen maar kindvriendelijke tapijten imponeert, en kleden boycot die wel door uitgebuite kinderen zijn geknoopt, zal de kinderexploitatie vanzelf verdwijnen.'

Schuldslaven
Kailash Satyarthi was jarenlang een succesvol architect en leidde een zeer comfortabel leven. Maar hij liet zijn carrière voor wat die was en besloot zich in te zetten voor de uitbanning van de 'schuldslavernij': het gebruik van menselijke arbeid om vaak zeer onduidelijke schulden af te betalen. Op deze wijze worden in zuidelijk Azië miljoenen mensen levenslang tot slavenarbeid gedwongen. In India alleen al bestaan zo'n vijftien miljoen schuldslaven, geeft de regering toe. Onder hen tien miljoen kinderen.
Een jaar geleden organiseerde het BLF een 1500 kilometer lange protesttocht tegen kinderslavernij. Tijdens zijn lange mars vroeg Satyarthi speciaal aandacht voor het lot van de kinderen in de Indiase tapijtindustrie. Want juist daar werken veel kinderen, waaronder 15% als schuldslaaf. 'Maar eigenlijk maken wij geen verschil tussen kinderslavernij en kinderarbeid', legt Satyarthi uit. Voor hem is dat hetzelfde, omdat er in beide gevallen geen sprake is van een normale arbeidssituatie. De kinderen krijgen nauwelijks geld en moeten tWaalf tot zeventien uur lang werken onder erbarmelijke omstandigheden.

Wereldkampioen
Op het terrein van de kinderarbeid is India de onbetwiste wereldkampioen. Volgens Satyarthi werken er in zijn land ruim 55 miljoen jonge kinderen in de industriële sector, in steengroeven, mijnen en langs de kant van de weg. Het merendeel van de kinderen werkt in kleine, smerige bedrijfjes die vaak opereren in opdracht van grote industrieën. Die weten handig de wet te omzeilen, want kinderarbeid is grondwettelijk verboden. Toch doet de regering niets ook niet voor de bijna 400.000 uitgebuite tapijtknopertjes in het land.
Satyarthi vindt dat niet vreemd. De tapijtindustrie is één van de belangrijkste bronnen van inkomsten van het land. De export levert India jaarlijks ongeveer 250 miljoen dollar aan buitenlandse valuta op. Geen wonder dus, dat zowel de regering als de fabrikanten nogal huiverig zijn om tegen de kinderarbeid op te treden. Tegenwoordig is India goed voor 19% van de totale wereldtapijtenmarkt. Concurrentie komt met name uit Pakistan, Nepal, Turkije en China. De
In Nederland houdt onder meer de Landelijke India' Werkgroep (LIW) zich bezig met de kinderexploitatie in India. De organisatie ondersteunt op actieve wijze de plannen van Kailash Satyarthi, onder meer door druk uit te oefenen op de Europese Unie voor een algemene boycot van produkten die door kinderhanden zijn gemaakt. Ook de LIW is een groot voorstander van het keurmerk.
druk op Indiase fabrikanten en exporteurs om de prijzen laag te houden is dus erg groot. Oudere werknemers zijn voor het ambachtelijke en arbeidsintensieve tapijtknopen vaak te duur. Modernere machines kunnen het handwerk niet vervangen. Goedkope kindervingertjes wel. Bovendien durven jonge kinderen niet te protesteren tegen de ongezonde arbeidsomstandigheden of de veel te lage lonen.

Cirkel doorbreken
Het idee voor het invoeren van het keurmerk is vooral buiten India goed ontvangen. Zo overwegen Duitsland en Zwitserland tapijten te weren die door kinderhanden zijn gemaakt. In de Verenigde Staten werd een soortgelijk wetsvoorstel ingediend. En dit zijn juist de landen waar het om gaat. Want Duitsland en de VS zijn samen goed voor meer dan de helft van de wereldmarkt voor tapijten. Een boycot van tapijten die door uitgebuite kinderen zijn gefabriceerd, zou de Indiase regering eindelijk nopen tot een hardere opstelling jegens kinderarbeid. Zover zijn we nog niet. Daarvoor moet het Westen nog meer politieke druk uitoefenen. En die druk neemt langzaam toe, nu ook binnen de Europese Unie verschillende resoluties tegen kinderarbeid zijn aangenomen. In één besluit wordt zelfs rechtstreeks naar de ontoelaatbare situatie in India verwezen, maar Europa durfde nog niet over te gaan tot een boycot van alle produkten die door kinderhanden zijn gemaakt.
Ook Satyarthi gaat het om meer dan tapijten. Wanneer er in zijn land geen kinderarbeid meer bestaat, kunnen alle kinderen naar school en is het werkloosheidprobleem voor een groot deel opgelost, zo redeneert hij. Door onderwijs verplicht te stellen en er streng op toe te zien dat kinderen inderdaad naar school gaan, zou de regering de verontrustend snelle bevolkingsaanwas kunnen beteugelen en aldus de vicieuze cirkel van armoede, kinderarbeid en analfabetisme kunnen doorbreken. 'Tja', zegt Satyarthi, en hij moet er zelf ook om lachen: 'En dat allemaal door één simpel certificaat. Maar zo makkelijk ligt dat in India niet.'



LIW IN 'T NIEUWS

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Kinderarbeid & Onderwijs

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 26 juni 2003