terug
Uit: India Nu 91 (jul-aug 1994)


Kinderarbeidvrije tapijten dit jaar op Europese markt

Voorzitter Coalitie Tegen Kinderslavernij in Nederland



Voor de kerst van 1994 zullen tapijten uit India en Nepal met het keurmerk 'vrij van kinderarbeid' te koop zijn op de Europese markt. Met dit nieuws kwam Kailash Satyarthi, voorzitter van de 'South Asian Coalition on Child Servitude' (SACCS), onlangs op bezoek in Nederland. Satyarthi was te gast bij de Landelijke India Werkgroep. Zijn komst was bedoeld ter ondersteuning van de LIW-actie tegen kinderarbeid in de tapijtindustrie die de LIW samen met andere organisaties voert.

Satyarthi is momenteel waarschijnlijk de meest spraakmakende en succesvolle activist tegen 'child servitude' in India. Bij SACCS zijn inmiddels ruim 150 organisaties uit India, Pakistan, Nepal, Bangladesh en Sri Lanka aangesloten. De organisatie maakt onderscheid tussen kinderarbeid in het algemeen en 'kinderknechtschap' (child servitude). Er zijn ongeveer 120 miljoen werkende kinderen in India, die voor een belangrijk deel in gezinsverband werken. SACCS richt zich echter op de 55 miljoen kinderen in 'knechtschap' die een (meer dan) volledige baan hebben, onder vaak slecte arbeidsomstandigheden werken, niet naar school gaan, niet kunnen spelen en als goedkope arbeidskrachten de plaats van volwassenen innemen. Ongeveer 10 miljoen van hen zijn daadwerkelijk slaven die, om een lening met woekerrente van hun (groot)ouders af te lossen, verplicht zijn voor de geldschieter te werken. Deze kinderen krijgen meestal geen loon.


Oorzaken

In de visie van SACCS is kinderuitbuiting veel meer een oorzaak dan een gevolg van armoede. Tegenover 55 miljoen kinderen die full-time werken staan ongeveer evenveel volwassenen. Kinderarbeid is eerder het gevolg van extreme sociale ongelijkheid en afhankelijkheid, waarbij de zwakste bevolkingsgroep die zich niet kan organiseren - de kinderen - wordt ingezet in het arbeidsproces. Het ontbreken van gratis verplicht lager onderwijs in India is een andere belangrijke oorzaak van kinderarbeid. In Sri Lanka volgen de meeste kinderen wel lagere school en het aandeel van kinderen in de arbeidsbevolking is er veel lager. In de (arme) Indiase deelstaat Kerala waar het onderwijs goed is, hebben veel minder kinderen een volledige baan dan in de rest van India.
SACCS pleit dan ook met kracht voor gratis en verplicht lager onderwijs. De Indiase regering heeft onlangs beloofd om in het jaar 2000 te zorgen voor 'onderwijs voor allen'. Volgens SACCS is dit niet haalbaar als niet tegelijk de 'kinderknechtschap' wordt aangepakt. Samen met UNICEF pleit SACCS er voor om kinderslavernij meteen uit te bannen, kinderarbeid in export- en/of gevaarlijke industrieën binnen uiterlijk drie jaar en kinderarbeid in andere industrieŽn voor het jaar 2000.


Campagne

De bijna geheel export-georiŽnteerde tapijtindustrie in Zuid-Azië, waarin ruim een miljoen kinderen onder de 14 werken, is de afgelopen jaren het speerpunt geweest van de acties van SACCS. Satyarthi zet zich met zijn medewerkers persoonlijk in om, op verzoek van ouders, kinderslaven uit deze bedrijfstak te bevrijden. SACCS biedt deze kinderen opvang en onderwijs in haar 'Mukti Ashram' nabij New Delhi. Na een voettocht door Noord-India vorig jaar, heeft Satyarthi in april jl. een grote voettocht van de zuidpunt van India naar Delhi geleid. Onderweg werden plaatsen bezocht waar kinderen in steengroeven en in diverse industrieën (voor de produktie van o.m. lucifers, vuurwerk, zijde, wierook en sigaretten) werken. Door lokale ngo's werden langs de route talloze bijeenkomsten georganiseerd. Dit heeft zeer veel reacties opgeroepen van de lokale bevolking en maatschappelijke organisaties. De pers heeft er veel aandacht aan besteed.
Ook politiek is SACCS zeer actief. In Uttar Pradesh hebben de meeste politici voor de recente deelstaatverkiezingen een petitie van SACCS getekend waarin zij beloven zich in te zetten tegen het 'knechten van kinderen'. Zij zullen aan hun belofte worden gehouden. In het nationale parlement in Delhi is SACCS er in geslaagd een Forum on Child Servitude tot stand te brengen, waarin ruim 40 politici uit alle partijen zijn vertegenwoordigd. Onlangs hebben alle grote vakcentrales in India op initiatief van SACCS de 'First National Conference of Trade Unions on Child Servitude' gehouden en een resolutie aangenomen waarin de visie en eisen van SACCS richting regering werden onderschreven. De vakbonden in India hebben tot nu toe nauwelijks aandacht aan kinderarbeid besteed. Zij gaan nu een 'Forum of Central Trade Unions on Child Servitude' opzetten om een gezamenlijke strategie tegen kinderexploitatie te ontwikkelen.


Internationaal

SACCS heeft er bewust voor gekozen om de strijd tegen 'child servitude' tot een internationale zaak te maken. Door de grote vraag naar handgeknoopte tapijten is het aantal kinderen in die sector, alleen al in India, de laatste tien jaar verdrievoudigd tot ruim 300.000. Het bevrijden van kinderen bleek dweilen met de kraan open, omdat twintig maal zoveel nieuwe kinderen werden gerecruteerd in de armste delen van Bihar.
Enkele jaren geleden is SACCS, samen met enkele Duitse organisaties, begonnen om deze kwestie onder de aandacht te brengen van de Duitse consumenten en de tapijthandel. Inmiddels zijn ook in Engeland, België, Zweden, Frankrijk, de V.S., en nu dus ook in Nederland, dergelijke campagnes van start gegaan. In de V.S. is nu zelfS een wet in behandeling (de 'Harkin-Brown Bill') die de import van alle door kinderen gemaakte produkten wil verbieden. De Indiase regering heeft vervolgens haastig maatregelen aangekondigd om de wet die kinderarbeid in gevaarlijke industrieën (waaronder de tapijtindustrie) verbiedt ook uit te voeren. Het blijft nog afwachten of dit ook gaat gebeuren.



Dit is het logo van het tapijtkeurmerk voor kinderarbeidvrije tapijten.
Importstop

SACCS is voor een importstop van kinderarbeidprodukten, maar werkt tevens aan alternatieven voor kinderarbeidvrije produkten. Zo heeft SACCS, samen met het Indo-German Export Promotion Project (IGEP) en een zestigtal tapijtfabrikanten die zonder kinderarbeid werken (verenigd in de 'Carpet Manufacturers Without Child Labour') een keurmerk ontwikkeld voor 'tapijten zonder kinderarbeid'. In mei jl. zijn de onderhandelingen over dit zogenoemde 'rugmark' afgerond en de verwachting is dat de kindvriendelijke tapijten uit India en Nepal nog voor kerst op de Europese markt zullen verschijnen. Pakistaanse tapijtfabrikanten weigeren echter elke medewerking, reden waarom het Pakistaanse Bonded Labour Liberation Front oproept tot een boycot.
Het keurmerk, in de vorm van een logo met gecomputeriseerde herkomstgegevens, wordt beheerd door de 'Rugmark Foundation'. Daarin zijn naast SACCS ook de 'fabrikanten zonder kinderarbeid', IGEP en UNICEF vertegenwoordigd. Overigens worden de deelnemende fabrikanten ook verplicht om (minstens) het minimumloon aan volwassenen te betalen. De controle gebeurd, aan de hand van inmiddels vastgestelde criteria, door onafhankelijke inspecteurs. Maar ook lokale ngo's mogen steekproefsgewijs controles uitvoeren.
SACCS is, evenals de LIW, van mening dat in de nabije toekomst alleen handgeknoopte tapijten mťt een keurmerk tot de Europese markt toegelaten zouden moeten worden: niet alleen tapijten uit India, maar ook uit andere landen die hun tapijten door kinderen laten maken. De LIW heeft inmiddels al flink gelobbied voor deze kwesties bij de Europese Commissie en het Europees Parlement (EP) en tevens gepleit voor steun aan rehabilitatie- en onderwijsprogramma's voor (nu nog) werkende kinderen. Het Europees Parlement beeft in 1993 en 1994 enkele resoluties aangenomen waarin gepleit wordt voor handelsmaatregelen tegen de import van produkten gemaakt door kinderen. De Europese Commissie en de lidstaten van de EU hebben echter nog weinig actie ondernomen.


Nederland

In maart jl. heeft de LIW, samen met de FNV, Novib en Kinderen in de Knel een brief geschreven naar ruim 30 Nederlandse tapijtimporteurs, tapijtwinkelketens en grootwinkelbedrijven, waarin hen is gevraagd om tapijten met keurmerk te gaan verkopen. Onder meer de Bijenkorf, V&D en IKEA hebben daarop in principe positief gereageerd. Ook een aantal importeurs hebben nadere informatie over het keurmerk opgevraagd. De meeste van hen ontkennen het probleem overigens niet - hoewel ze vaak wel de aard en omvang bagatelliseren - maar hebben twijfels of het keurmerk 'gezien de corruptie in India' wel zal werken. Alleen Janssens Orient Carpets uit Tilburg, een grote importeur die niet op onze brief heeft gereageerd, schrijft in een ingewnden brief in het vaktijdschrift voor woninginrichting 'Ons Huis': 'Tijdens de vele inkoopreizen welke door het inkoopteam van Janssens Orient ondernomen werden, is nog nimmer kinderarbeid met betrekking tot de produktie van handgeknoopte Oosterse tapijten geconstateerd'. Zeker tapijtstof in de ogen.



Kailash Satyarthi (links) met dhr. Jansen van ICE Oosterse tapijten (foto: Johannes Odé)
Bezoek

Het bezoek van Kailash Satyarthi heeft een belangrijke impuls gegeven aan de tapijtenactie. Het programma bestond onder meer uit gesprekken met kerkelijke ontwikkelingsorganisaties, DGIS, Novib, Child Rights Worldwide (de nieuwe organisatie van Nobelprijswinnaars) en een drietal EuroparlementariŽrs van CDA, PvdA en GroenLinks. De laatsten beloofden allen, indien herkozen, de kwestie opnieuw aan de orde te stellen.
Op 17 mei was een - met 70 mensen goed bezochte - informatiebijeenkomst belegd met Satyarthi als hoofdgast plus sprekers van FNV, Kinderen in de Knel en LIW. Ook enkele tapijtimporteurs gaven 'acte de présence'.
De laatste anderhalve dag van zijn bewek was Satyarthi een van de hoofdsprekers tijdens het door de LIW, samen met de Vrije Universiteit en IRENE, georganiseerde internationale seminar 'Condition or Cooperation - Trade, aid and minimum labour standards / Visions from the South and the North'. Tijdens het seminar, met 70 deelnemers waaronder ca. 20 buitenlanders, werd o.m. uitvoerig gepraat over het waarom en hoe van eventuele mogelijke handelsmaatregelen tegen produkten gemaakt door kinderen. Een seminar-reader en een verslag zijn bij de LIW te bestellen. De media hebben behoorlijk veel aandacht aan de komst van Satyarthi besteed. Hij is onder meer geÔnterviewd in het Jeugdjournaal en het actualiteitenprogramma Twee Vandaag, waarin ook beelden van tapijtkinderen en bevrijdingsacties van SACCS waren te zien.

Gerard Oonk
medewerker LIW




begin document

tijdschrift India Nu

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 4 juli 2008