terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in: Rotterdams Dagblad, 11-12-1996      
Gooi- en Eemlander, 11-12-1996      
Leeuwarder Courant, 11-12-1996      
Leids- en Haarlems Dagblad, 12-12-1996      

Onderwijs speerpunt in strijd tegen kinderarbeid

door:
Gerard Chel

Het VN-kinderfonds Unicef lanceerde gistermiddag een 'zes-stappenplan tegen kinderarbeid'. Leidraad is de Rechten van het Kind, inmiddels door nagenoeg alle landen geratificeerd. Het plan ziet er als volgt uit: 1. Extreme vormen van kinderarbeid moeten zo snel mogelijk worden uitgebannen; 2. Verplicht en gratis onderwijs voor alle kinderen; 3. Betere wetgeving en wettelijke bescherming; 4. Verplichte geboorteregistratie van alle kinderen; 5. Onderzoek en uitwisseling van gegevens over kinderarbeid; 6. Het maken van (internationale) afspraken over gedragscodes en inkoopbeleid. In het jaarrapport rekent Unicef ook af met vier mythen: kinderarbeid komt niet uitsluitend voor in ontwikkelingslanden; armoede is niet de hoofdoorzaak; kinderarbeid komt niet uitsluitend voor in de exportindustrie en boycots of sancties alleen zijn onvoldoende.

Elk kind van veertien jaar of jonger hoort thuis in de schoolbanken. Zo niet, dan is er sprake van kinderarbeid. Elk kind heeft recht op onderwijs. "Dat inzien, is een kwestie van mentaliteit, niet van geld. Het gaat om gelijke kansen. Dat alleen kan de kloof overbruggen."
Met dit simpele principe als uitgangspunt bindt de Indiase MV Foundation sinds 1991 de strijd aan tegen kinderarbeid. Inmiddels zijn 15.000 werkende kinderen 'bevrijd'. Dat lijkt heel wat, maar naar schatting gaan in India minimaal honderd miljoen kinderen beneden de veertien jaar niet naar school en dan is 15.000 de bekende druppel op de gloeiende plaat.
"Het is een kwestie van mentaliteit",zegt Shantha Sinha, drijvende kracht achter de door haar grootvader opgerichte organisatie MV Foundation. "Kinderen moeten niet werken. Dat heeft niks met geld te maken. Ouders hebben het geld dat hun kind verdient niet nodig om in leven te blijven."
Samen met coördinator Venkat Reddy arriveerde Sinha afgelopen dinsdag in Nederland voor een kort bezoek op uitnodiging van de Landelijke India Werkgroep. Steun van westerse landen is onontbeerlijk in de strijd tegen kinderarbeid. Daarbij denkt ze niet alleen aan het afkondigen van een wereldwijd verbod op kinderarbeid of het slechts kopen van producten waarvan zeker is dat ze niet door kinderen zijn gemaakt, maar bovenal aan het steunen van onderwijsprojecten.
"Een verbod op kinderarbeid alleen is niet voldoende. Je moet het omdraaien: een kind hoort op school. Dus moet je zorgen voor voldoende scholen, voldoende leermiddelen, voldoende onderwijzers. En daarmee kan het Westen ons helpen. Als we op ouders inpraten dat ze hun kinderen naar school moeten sturen, moeten er natuurlijk wel scholen en onderwijzers zijn. In sommige streken waar wij werken, is het onderwijs slechts voor de helft van het aantal kinderen beschikbaar", zegt Sinha.
Ze noemt andere factoren dan armoede die ertoe leiden dat ouders hun kinderen niet naar school sturen, maar laten werken. Behalve het ontbreken van onderwijsvoorzieningen noemt zij analfabetisme onder ouders, dan wel laag geschoolde ouders. "Zij hebben geen enkel idee wat erbij komt kijken als een kind naar school gaat. Er is geen schooltraditie, er is geen cultuur van het naar school gaan, huiswerk maken. Deze ouders hebben heel erg veel ondersteuning nodig."
"Verder zien wij dat veel ouders, vooral uit de werkende klasse, het makkelijker vinden met hun baas te onderhandelen over hun kind, dan met een onderwijzer. Bij het eerste weten ze waar ze aan toe zijn, ze kunnen het overzien, hebben er zelf ervaring mee. Bij het tweede komt er zoveel op ze af. Allerlei formaliteiten en procedures, dat vinden ze te lastig." Medewerkers van de MV Foundation fungeren dan ook vaak als tussenpersoon. Helpen bij het invullen van de formulieren en soms treden ze als pleegouder op. Daarnaast organiseert de stichting cursussen en uitgebreide zomerkampen om de overgang tussen werken en schoolgaan te vergemakkelijken.
Beter en voor iedereen beschikbaar onderwijs ziet de MV Foundation ook als belangrijk middel de kloof tussen arm en rijk te versmallen. "De school is niet alleen een instelling waar je iets leert, het is ook een instituut, eigenlijk het enige, dat iedereen gelijke kansen biedt, dat tot meer gelijkheid leidt. Een eerste, belangrijke stap."
De Indiase regering doet inmiddels zelf ook veel om het onderwijs aan kinderen te stimuleren. Er is geld beschikbaar om kinderen uit risicovolle industrieën (glas, vuurwerk, lucifers) te halen, geld voor schoolmaaltijden, geld voor werkgelegenheidsprogramma's. Ook via wettelijke maatregelen wordt kinderarbeid tegengegaan. Variërend van de Leerplichtwet tot het minimumloon en een strengere aanpak van de ondernemers die 'geldslaafjes' in dienst hebben. "Wat we ook zien", zegt Sinha, "is dat ouders trots zijn op hun schoolgaand kind. Een zoon of dochter die meer kan dan werken. Het betekent niet alleen een verandering in het leven van het kind, ook hun eigen leven verandert erdoor. Het wordt zelfs een kwestie van status, aanzien. De vader is plotseling geen ouder meer van een werkend kind. En dan is hij wel bereid dingen opzij te zetten om boeken te kopen of een schooluniform."



LIW IN 'T NIEUWS

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Kinderarbeid & Onderwijs

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 28 mei 2003