terug
Onderstaand artikel is gepubliceerd in: onzeWereld, april 1997      

Jongerendebat over afschaffing van kinderarbeid

Verdwaald op een volwassenenconferentie

door:
Menno Bosma

Kinderarbeid afschaffen? Hoe dan? Eind februari probeerden hoogwaardigheidbekleders uit allerlei landen in Amsterdam een gezamenlijke strategie te ontwikkelen. Ook kinderen uit Afrika, Azië en Latijns Amerika mochten hun zegje doen. Tijdens de slome conferentie zorgden ze even voor vuurwerk.

Een vloer bezaaid met kussens met daarop zittende, hangende en liggende kinderen. Veel gelach, strijdbare taal, applaus, maar ook lichte vermaningen, zoals: 'je praat te snel'. 's Middags wordt er gezwommen, 's avonds gedanst, fikkie gestookt en vuurwerk afgestoken. Het afscheid is uitbundig.
Het internationale congres over kinderarbeid in Amsterdam? Nee, de eerste mondiale bijeenkomst van werkende kinderen, eind vorig jaar in het Indiase Kundapur. Op de kinderarbeidconferentie van eind februari in Amsterdam worden er videobeelden van getoond. Ze zorgen voor een immens contrast. Want 'Amsterdam' is een echte volwassenenconferentie, met veel stoelen en naambordjes. Op de grond zitten is er niet bij, en zomaar ergens naar binnen lopen al helemaal niet. Gespierde mannen in donkere pakken houden je tegen als je niet het juiste pasje kunt laten zien. Dansen, zwemmen en vuurwerk staan niet op het programma, landerig rondhangen wel.
De acht jonge vertegenwoordigers van organisaties van werkende kinderen in Azië, Latijns Amerika en Afrika lijken door het conferentievirus aangestoken. Met serieuze smoeltjes en driftig pennend volgen ze vanuit hun speciale bankje aan de zijkant van de conferentiezaal de hoogwaardigheidsbekleders op het podium. Soms is er toch weer even dat contrast. Als de Zweedse minister van Arbeid een combinatie van werk en onderwijs bepleit, begint Vidal Coa Mamani (17)

Ana Marí Catín Torrentes:
'Kinderen moeten zelf uitmaken wat voor werk ze doen'

'Soms dwingen volwassenen kinderen om te werken, maar kinderen werken ook uit plezier en omdat ze er wat aan overhouden. Ik ben er dan ook tegen dat kinderwerk verboden wordt. Er moet juist meer respect komen voor de rechten van kinderen.'
Ana María Catín Torrentes (17) uit de Nicaraguaanse hoofdstad Managua begon te werken toen ze acht was. Eerst verkocht ze tassen op straat, later schoenen op de markt. Vooral in het begin was ze erg bang om aan het werk te gaan. vanwege de voortdurende bedreigingen door oudere straatverkopers, maar ook door klanten en de politie. Bescherming van werkende kinderen, vooral door de regering, is dan ook één van haar voornaamste actiepunten nu ze coördinator is bij de Nicaraguaanse organisatie van werkende kinderen Natras.
Volgens Ana María lijkt haar geschiedenis op die van duizenden andere werkende kinderen. Maar ze beseft ook dat ze geluk heeft gehad. Ze heeft bijvoorbeeld altijd goed kunnen opschieten met haar ouders, haar broertjes en haar zusjes. Sommige werkende kinderen worden door hun eigen familieleden mishandeld.
Ana María's loon was weliswaar een welkome bijdrage aan het gezinsinkomen, maar zonder dat geld zou het gezin ook wel hebben overleefd. Bovendien heeft ze naast haar werk altijd naar school kunnen gaan. Met de opleiding die ze nu volgt hoopt ze later journaliste of onderwijzeres te worden.
Kinderen moeten zelf kunnen uitmaken hoeveel uren ze werken, stelt Ana María beslist. 'Ik vind het niet nodig dat er in de wet staat dat je bijvoorbeeld maar zes uur per dag mag werken.' Ze is ook tegen een minimumleeftijd of een verbod op zwaar werk, zoals suikerriet kappen. 'Als kinderen iets echt willen, kan niets hen stoppen.'
Of ze er ook zo over zou denken als het om haar eigen kinderen ging? 'Ik denk niet dat het voor hen straks nog nodig is om te werken.'

uit Peru enthousiast te klappen. Maar dan merkt hij dat hij samen met een paar andere jongeren de enige is. Hij grijnst schuldbewust.
De organisatoren hebben exact een uurtje voor de jongeren ingeruimd in het twee dagen durende programma. Een wonderlijk verloop heeft het. dat uurtje. Eerst bieden Hollandse kinderen aan minister van Sociale Zaken Melkert 60.000 handtekeningen tegen kinderarbeid aan. 'We are angry', roepen ze er ingestudeerd bij. Dat geldt voor de jongeren uit het Zuiden misschien ook wel, want de meesten van hen staan helemaal niet achter de stevige aanpak van kinderarbeid die de ondertekenaars voorstellen. Maar ze klappen beleefd mee. Dit is nu eenmaal niet hun feestje.
Ik ben nieuwsgierig hoe een jongere uit het Zuiden nu tegen zo'n handtekeningenactie aankijkt. Ana María Catín Torrentes uit Nicaragua reageert desgevraagd behoedzaam: 'Wij zijn hier niet om afschaffing van kinderarbeid te bepleiten. Maar ik respecteer andere meningen.'
Eén van de initiatiefnemers van de handtekeningenactie, Gerard Oonk van de Landelijke India Werkgroep, laat zich al even diplomatiek uit wanneer ik zeg dat de vertegenwoordigers van de kinderen uit het Zuiden niet echt warmlopen voor zijn actie. 'Dat is alleen maar goed voor de discussie.'
Tijdens het jongerendebat onder leiding van Novib-opperhoofd Max van den Berg zorgt Kumar Subba (16) uit Nepal voor vuurwerk. Regeringen beloven wel van alles, maar doen niets, zegt hij. En dat vindt Kumar niet eerlijk. Applaus klatert op, maar uitsluitend van de perstribune.
Vidal uit Peru ziet degenen die kinderarbeid volledig willen afschaffen als hoofdschuldigen van de ellende. 'Zij drijven ons de straat op en zorgen ervoor dat we in de prostitutie en de criminaliteit belanden.'
Max van den Berg dringt voorzichtig aan: biedt onderwijs niet iets betere vooruitzichten dan werk? 'Er is helemaal geen adequaat onderwijs voor ons, want het houdt geen rekening met onze bezigheden en werktijden,' veegt Vidal dit idee van tafel. 'Ik heb meer geleerd door te werken dan door naar school te gaan,' voegt Basrur Lakshmi (17) uit India eraan toe.
Anders dan de andere jongeren, die alleen het slechte werk te lijf willen gaan, blijkt de Braziliaanse Lidja Pereira da Silva (15) tegen alle arbeid door kinderen onder de veertien. Romaine Dieng uit Senegal vertrouwt me toe dat Lidja op dit punt door haar regering is ingepakt. Ik schiet Lidja daar in de wandelgangen over aan. De ogen van de Braziliaanse spuwen vuur. 'Dat slaat helemaal nergens op! Die Afrikaanse heeft trouwens helemaal geen recht van spreken, want ze is al 21.'
Even is er passie op een slome volwassenenconferentie.




LIW IN 'T NIEUWS

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Kinderarbeid & Onderwijs

HOME Landelijke India Werkgroep

Landelijke India Werkgroep - 2 juni 2003