print terug/back
nr. 11, december 2003


Nederlandse bedrijven in India: maatschappelijk verantwoord?



Medewerkers PiC presenteren onderzoeksresultaten

Het onderzoek 'MVO in India: de rol van Nederlandse bedrijven' is afgerond.
Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat veel grote bedrijven wel een beleid hebben op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), maar de verantwoordelijkheid voor de uitvoering geheel bij de Indiase dochteronderneming leggen. Deze is vaak maar ten dele in staat of bereid aan de verwachtingen te voldoen. De meeste 'MKB bedrijven' hebben nog geen MVO-beleid. Bedrijven in India besteden vaak een groot deel van hun productie uit aan kleine fabrieken en werkplaatsen, maar onderzoeken vooraf nauwelijks wat dat betekent voor de werknemers en het milieu.
Veertig Nederlandse bedrijven die in India opereren - variërend in grootte - zijn in opdracht van de LIW door onderzoeksbureau CREM gevraagd naar hun beleid op het gebied van MVO. Negen bedrijven zijn geïnterviewd over hun praktische ervaringen. In India heeft de organisatie Partners in Change (PiC) de Indiase dochterbedrijven en belangrijkste leveranciers ondervraagd, plus per bedrijf een aantal direct betrokkenen zoals vakbonden, maatschappelijke organisaties, de overheid, toeleveranciers en onderzoeksinstituten.
Als vervolg op het onderzoek organiseerde de LIW twee workshops: een in India en een in Nederland. Het doel was oplossingen te zoeken voor de knelpunten die uit het onderzoek naar voren komen. Ook kwam aan de orde of we het in Nederland en India wel over hetzelfde hebben als het MVO betreft. Meestal wel, bijvoorbeeld als het om arbeidsrechten en milieu gaat. Er zijn echter ook verschillen. Partners in Change legt in haar werk bijvoorbeeld sterk de nadruk op de bijdrage van bedrijven aan verbetering van de positie van de armste groepen. Dit wordt in Nederland soms 'afgedaan' als liefdadigheid.
Uit het onderzoek blijkt dat er een sterke behoefte is aan meer samenwerking tussen Nederlandse en Indiase maatschappelijke organisaties. Zowel aan de Indiase als de Nederlandse kant wordt onderkend dat het midden- en kleinbedrijf ondersteund moet worden bij verantwoord(er) ondernemen. Maar ook de uitvoering van het MVO beleid van multinationals heeft baat bij nieuwe en intensieve vormen van samenwerking tussen India en Nederland.
De uitkomsten van de workshops worden in het onderzoeksrapport opgenomen. Het definitieve rapport komt in januari op de website van de LIW.


'Stop Kinderarbeid' bezoekt politici


In de vorige India Actief (nr. 10) informeerden we u al over de succesvolle start van de campagne 'Stop Kinderarbeid - School, de beste werkplaats'. De LIW voert deze campagne samen met Hivos, de Algemene Onderwijsbond (AOb), de FNV, het Duitse 'Welthungerhilfe' en het Ierse 'Concern'. De MV Foundation (MVF) is de Indiase partner in de campagne. Onlangs ontving MVF voorzitter Shantha Sinha de belangrijke Aziatische 'Ramon Magsaysay Award'. Een duidelijk teken dat het werk van de MVF ook buiten India aandacht trekt!
In het najaar verschenen een mooie brochure, folder en een postertentoonstelling die inmiddels actief worden verspreid. Ook komen er via de kaart bij de folder en de website www.stopkinderarbeid.nl al veel ondertekeningen van de petitie binnen. De LIW heeft diverse lezingen gegeven over de campagne voor onder meer studenten en bezoekers van de Culturele India Zondag in Utrecht.

Stop Kinderarbeid informeert treinreizigers

Het afgelopen najaar werd ook de politiek actief benaderd. We schreven brieven aan alle fracties in de Tweede Kamer en voerden gesprekken met kamerleden. Uitgangspunt is onze notitie 'Kinderarbeid, basisonderwijs en het Nederlandse ontwikkelingsbeleid'. De notitie bevat 12 concrete aanbevelingen om de hulp aan onderwijs in ontwikkelingslanden direct te koppelen aan de bestrijding van élke vorm van kinderarbeid die kinderen belemmert om naar school te gaan. Elk onderwijsprogramma moet een aanpak hebben om álle werkende kinderen in het gewone dagonderwijs te krijgen.
De notitie is ook aan de ministers voor Ontwikkelingssamenwerking en Sociale Zaken (verantwoordelijk voor kinderarbeid) gestuurd met het verzoek om een gezamenlijke reactie. Die is inmiddels toegezegd. Hopelijk zal de Tweede Kamer de Minister van Ontwikkelingssamenwerking, tijdens de behandeling van haar begroting medio december, ook tot actie aansporen.


Multinationals beloven einde kinderarbeid


In mei 2003 publiceerde de Landelijke India Werkgroep een rapport over de betrokkenheid van de Nederlandse multinationals Unilever en Advanta bij omvangrijke kinderarbeid in de katoenzaadteelt. Het gaat in totaal om circa 450.000 kinderen die tien tot dertien uur per dag werken. Veel van hen zijn 'schuldslaven'.
Al snel beloofden Unilever en Advanta bij te willen dragen aan een oplossing (hoewel Unilever ontkende zelf ooit kinderarbeid gezien te hebben bij haar zaadleveranciers) De LIW vroeg organisaties in de VS en Duitsland om ook bedrijven als Monsanto en Bayer aan hun jas te trekken. Onze partnerorganisatie MV Foundation (MVF) sprak met diverse bedrijven in India. Het resultaat: alle zaadmultinationals én een aantal grote Indiase bedrijven besloten in september tijdens een bijeenkomst met MVF om gezamenlijk het probleem aan te pakken. Binnen een half jaar moet er een plan van aanpak komen én begonnen worden met de uitvoering. Naast de bedrijven zelf gaat ook de MV Foundation controleren. En natuurlijk zorgt ze er voor dat de kinderen vervolgens wél naar school kunnen. Samen met Amnesty, Novib en de FNV zal de LIW nagaan of de bedrijven zich aan hun beloftes houden.


Hulp India niet stoppen, maar vernieuwen


In juni liet minister Van Ardenne weten dat India geen hulp meer van Nederland (en dertien andere landen) wil. Dat klopt maar half. India wil inderdaad geen hulp meer ontvangen via de overheid, maar wil wel graag dat de Nederlandse regering hulp blijft geven aan maatschappelijke organisaties. Zo wil ze onder meer van onnodige bureaucratie afkomen. Van Ardenne weigert daarover echter - anders dan andere landen - met de Indiase regering te praten. Samen met de ontwikkelingsorganisaties Cordaid, Hivos, ICCO en Novib en enkele India-deskundigen pleit de LIW er voor om hulp te blijven geven aan vernieuwende programma's voor armoedebestrijding en bevordering van mensenrechten.
Van Ardenne lijkt er echter niets voor te voelen. Zelfs de toezegging om de uitbreiding te financieren van het zeer succesvolle Mahila Samakhya programma voor vrouwenemancipatie is ingetrokken. De LIW heeft er de afgelopen maanden hard aan gewerkt om duidelijk te maken dat de veertig jaar oude Nederlandse ontwikkelingsrelatie met India niet gestopt maar vernieuwd moet worden. Een degelijke notitie met alternatieven, een brief aan de minister, gesprekken met ambtenaren en kamerleden en enige publiciteit waren de gebruikte middelen. Half december blijkt bij de begrotingsbehandeling van Ontwikkelingssamenwerking of het heeft gewerkt.


LIW en het MVO Platform


De LIW is actief lid van het MVO Platform. Het Platform is een coalitie van 35 maatschappelijke organisaties dat pleit voor een niet-vrijblijvende benadering van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Verantwoord gedrag van bedrijven moet volgens het Platform gebaseerd zijn op normen die voortvloeien uit internationale verdragen op het gebied van mensenrechten, arbeid, milieu, corruptie en consumentenbescherming. De coördinator van de LIW is tevens lobbyist en woordvoerder van het MVO Platform. In een commentaar op de conceptcode voor goed ondernemingsbestuur ('commissie Tabaksblat') pleitte het MVO Platform voor integratie van MVO in het bestuur van ondernemingen. Het resultaat moet nog blijken. Voor de behandeling in de Tweede Kamer van de begroting van Economische Zaken deed het Platform acht aanbevelingen voor een krachtiger MVO beleid. De Kamer besteedde veel aandacht aan MVO. Hopelijk komt de regering nu eindelijk haar beloftes na om een kenniscentrum voor MVO op te zetten, de overheid zelf verantwoord te laten inkopen en MVO rapportage voor bedrijven actief te bevorderen. Dat zal zeker ten goede komen aan bijvoorbeeld onderbetaalde arbeid(st)ers en het milieu in India.

COLOFON India Actief is een halfjaarlijkse nieuwsbrief van de Landelijke India Werkgroep voor donateurs, abonnees van India Nu en andere belangstellenden.

De LIW is een stichting met als doel vanuit Nederland bij te dragen aan een menswaardiger bestaan voor de (kans)armen in India. Zij doet dit door voorlichting en campagnes.

Landelijke India Werkgroep (LIW)
Mariaplaats 4e
3511 LH Utrecht
tel: 030 - 232 13 40
fax: 030 - 232 22 46
e-mail: info@indianet.nl
website: www.indianet.nl
giro: 248 35 48

redactie: Gerard Oonk
foto's: CREM, Astrid Kaag, Gerard Oonk
vormgeving: Hans Maas




terug
HOME Landelijke India Werkgroep
begin document
India Actief 1 (dec. '98)
India Actief 2 (juni '99)
India Actief 3 (dec. '99)
India Actief 4 (juni '00)
India Actief 5 (dec. '00)
India Actief 6 (juni '01)
India Actief 7 (dec. '01)
India Actief 8 (juni '02)
India Actief 9 (dec. '02)
India Actief 10 (juni '03)

Landelijke India Werkgroep - 20 januari 2004