terug

42 doden door brand in schoenenfabriek in India

Op 24 mei zijn bij een verwoestende brand in de schoenenfabriek Shree Jee International in Agra, India, 42 arbeiders omgekomen, 11 anderen raakten gewond. In de fabriek werkten ongeveer 300 arbeiders. Op het moment dat de brand uitbrak waren er tussen de 200 en 250 arbeiders aanwezig.

Op zoek naar de oorzaak van de brand, zijn er twee versies in omloop. De brand zou zijn ontstaan door kortsluiting of volgens de arbeiders door het roekeloos weggooien van een sigaret van de eigenaar. Het vuur vatte vlam in de ruimte waar oplosmiddelen en chemicaliŽn lagen opgeslagen. De rook en de explosies die de brand veroorzaakte blokkeerde de enige uitgang. Een andere deur, die naar een naastgelegen fabriek leidde, zat op slot. Ook de ramen zaten potdicht. De arbeiders zaten letterlijk in de val. De meeste arbeiders die het overleefd hebben, konden ontsnappen na het openbreken van de deur naar de naastgelegen fabriek en twee van de ramen aan de achterkant van het gebouw.

Het Centre for Education and Communication (CEC) uit New Delhi en Indiase vakbonden besloten direct tot een onderzoek om zodoende de arbeidsomstandigheden in de schoenenindustrie voor het voetlicht te brengen. Alleen al in Agra werken 200.000 mensen in de schoenenindustrie, grotendeels voor de export bestemd. Shree Jee International produceerde exclusief voor de Europese markt onder andere voor Engeland en Ierland voor de merken Barratts Co, Jacobson Footwear en Gardiner Bros.

Onder toezicht van de National Campaign on Labour Rights (NCLR) werd er een onderzoeksteam aangesteld dat het ongeluk nader moest onderzoeken en om te kijken of en welke veiligheidsvoorzieningen worden nageleefd door fabrieksmanagement. Het onderzoek wees uit dat de fabriek verschillende arbeidswetten heeft overtreden. De fabriek kende geen veiligheidsvoorzieningen. Het brandalarm werkte niet, er waren geen brandblussers aanwezig en het management heeft geen enkele maatregel genomen om de 300 arbeiders te kunnen beschermen. De eigenaar van de fabriek is direct schuldig verklaard voor het ongeluk.
Het volledige rapport kun u vinden op: www.cleanclothes.org/ftp/Agra.PDF.

Het onderzoeksteam heeft een aantal aanbevelingen gedaan voor zowel de overheid in India als ook de bedrijven in Engeland en Ierland. De bedrijven zijn in ieder geval verantwoording schuldig en dienen aan te geven welke stappen zij van plan zijn te zetten om de veiligheid van de arbeiders in de voor hun producerende fabrieken te kunnen garanderen en om dit soort ongelukken in de toekomst in ieder geval te kunnen voorkomen. Met de minister van arbeid van de deelstaat is inmiddels overeenstemming bereikt over een verdere uitwerking van het compensatiesysteem ten behoeve van de getroffen arbeiders en nabestaanden waarin ook aspecten als arbeidsongeschiktheid en arbeidszekerheid worden opgenomen (en zich niet beperkt tot alleen het uitkeren van een geldbedrag), en over een controle op het nakomen van de belofte van de brancheorganisatie om één familielid van de overledene een baan in de schoenenindustrie aan te bieden. Ook wil de minister dieper ingaan op de veiligheidsvoorschriften in de schoenenproducerende fabrieken in India en moeten illegaal opererende bedrijven zich laten registreren. Verder stemt de minister in met een trainingsprogramma om arbeiders te trainen in diverse veiligheidshandelingen in het geval van een noodsituatie en zullen mogelijkheden onderzocht worden voor het opzetten van een sociaal zekerheidsfonds voor de arbeiders. Dit is positief; de daadwerkelijke uitvoering van deze afspraken zal echter grotendeels afhangen van de druk op de overheid die vakbonden en maatschappelijke organisaties weten op te bouwen. Het is een groot probleem dat arbeiders in de schoenenindustrie in Agra nauwelijks georganiseerd zijn en daarmee niet in staat zijn om collectief voor hun belangen en rechten op te komen.

De brand in Shree Jee International heeft internationaal veel aandacht gekregen; in samenwerking met Indiase vakbonden en maatschappelijke organisaties zijn er naar aanleiding van het ongeluk protestbrieven opgesteld met de oproep deze te versturen naar de Indiase overheid als ook de bedrijven in Engeland en Ierland (zie ook: www.cleanclothes.org/urgent/02-08-01.htm). Consumenten over de hele wereld hebben daar gehoor aan gegeven wat tot dusver tot bovengenoemde resultaten heeft geleid. Consumenten kunnen dus zodoende wel degelijk invloed uitoefenen!

Dit is overigens niet de eerste keer dat een ongeluk als deze plaatsvindt in India en de regio. In december 2000 bracht de Schone Kleren Kampagne een protestbrief uit naar aanleiding van een brand in de Bengaalse kledingfabriek Choudury Knitwear. In Bangladesh brandden de laatste tien jaar meer dan 100 fabrieken af waarbij ruim 5000 gewonden zijn gevallen en ongeveer 250 doden. De kledingvakbond NGWF heeft laten weten dat de organisatie, de getroffen arbeiders en de nabestaanden zich enorm gesteund voelen door de honderden solidariteitsbrieven die uit heel Europa verstuurd zijn. De NGWF is inmiddels een voorlichtingscampagne over brandveiligheid gestart. Veilige en gezonde arbeidsomstandigheden blijft een belangrijk issue waar de Schone Kleren Kampagne zich mee bezig houdt.



Landelijke India Werkgroep - 10 september 2002