terug
Uit: India Nu 173/174 (mei-aug 2008)



Auteur Anand Teltumbde over Dalit-identiteit

Hoe Ambedkars denken wordt voortgezet



Net als Dalit-held en vrijheidsstrijder Ambedkar pleit auteur Anand Teltumbde voor de radicale afschaffing van het kastensysteem. Anand Teltumbde – getrouwd met Ambedkars kleindochter – schreef Ambedkar in and for the Post-Ambedkar Dalit Movement en Hindutva and Dalits: Perspectives for Understanding Communal Praxis. Teltumbde staat bekend als radicale denker binnen het academisch en politiek discours omtrent Ambedkars denken. Een gesprek met Teltumbde waarin hij reflecteert over Dalit-identiteit, de toekomst van Dalit-bewegingen en het belang dat Ambedkars denken daarin speelt.


Er zijn ontzettend veel Dalit-groeperingen in India. Hoe kan een buitenstaander daar enige grip op krijgen?
Er zijn inderdaad ontelbare Dalit-groeperingen. Alleen al het aantal officiële politieke groeperingen dat deelneemt aan de verkiezingen loopt op tot enkele tientallen. Het is onmogelijk om van dé Dalit-beweging te spreken, want die is beter te begrijpen in haar meervoudigheid. Veel Dalit-organisaties verkondigen ideologieën die vaak tegenstrijdig zijn met elkaar. De beste manier om ze te benaderen is vanuit hun doelstellingen. Maar ook dat is niet onproblematisch. De meeste politieke partijen voor en door Dalits zijn geobsedeerd door electorale politiek. Vooral de organisaties die niet in de politiek zitten, zetten zich in voor Dalit-rechten. Hoe kleiner en lokaler, hoe meer betrokken ze doorgaans zijn. Dalit-activisten in Maharashtra, bijvoorbeeld, motiveren Dalits om het onrecht dat ze dagelijks ondergaan aan te klagen. Zo was er niet zo lang geleden een groot protest in een dorp in Maharashtra. Aanleiding was een gruwelijk incident van kastegeweld waarbij dochter en moeder verkracht waren en de hele familie was uitgemoord. Het protest heeft tot een maand geduurd nadat het incident zich had voorgedaan. Enkele jaren geleden waren vijf Dalits opgehangen op klaarlichte dag in het bijzijn van politieofficieren. Ze werden beschuldigd van het villen van een dode koe. Een jaar daarvoor waren zes Dalits doodgeslagen in Tamil Nadu omdat ze deelnamen aan de Panchayatverkiezingen en een aanzienlijk aantal stemmen hadden gewonnen. Al deze gebeurtenissen, die aan de oorsprong voor de oprichting van verscheidene bewegingen lagen, lokten verschillende reacties uit. Uiteindelijk zijn deze bewegingen te plaatsen binnen eenzelfde categorie van protest tegen de gruwelijkheden van het kastensysteem en de betrokkenheid van de overheid hierin. Dat geldt ook voor conflicten die verband houden met landbezit. De ene keer worden Dalits uit hun woningen verdreven onder het voorwendsel dat het land een beschermd woud betreft dat eigendom is van de overheid; dan weer worden ze met geweld van hun land ontheemd door de beruchte ‘landlords’. Soms zijn er conflicten als gevolg van ‘verplichte’ renovatiewerken. Bovenal gaat het om conflicten betreffende landeigendom. De voortdurende afbraak en opruiming van sloppenwijken in zowel steden als dorpen treffen het meest de Dalits. Problemen met werkloosheid, de privatisering van het onderwijssysteem; al deze problemen liggen aan de oorsprong van verschillende sociale Dalit-bewegingen die, hoe klein ze ook zijn, duidelijk maken dat er iets aan het groeien is.

Hebben deze bewegingen steeds een politieke agenda?
Dat hangt af van wat je ‘politiek’ noemt. Maar het is moeilijk om beide los te koppelen. Zelfs Ambedkars bekering tot het boeddhisme kan niet los gezien worden van een politieke context. Aan de andere kant, het soort van electorale politiek dat wordt nagestreefd door de meeste Dalits in politieke partijen kan amper politiek genoemd worden. Meestal streven ze hun eigen interesses en niet-politieke doeleinden na. Er zijn maar weinig organisaties die ernaar streven om Dalits politiek te mobiliseren en hun stem te laten horen. Uitzonderingen zijn er, waaronder de vorm van radicale organisaties die zijn ontstaan vanuit de Dalit-Panther-beweging in de jaren zeventig.

Welke rol heeft Ambedkar tegenwoordig in de Dalit-beweging?
Ambedkar heeft als eerste de kaste-problematiek op de voorgrond geplaatst. Zijn bijdrage aan het debat over de betekenis van kaste is enorm. Het gaat niet om het gelijk van zijn analyse, maar om het blootstellen van de harde werkelijkheid van het kastensysteem en het formuleren van een kritiek op de dogmatische invulling die Indiase communisten destijds aan het emancipatieconcept gaven. Jammer genoeg is dit laatste aspect van zijn werk nauwelijks erkend, noch door communisten, noch door Dalit-bewegingen. Maar het is zeker een van zijn belangrijkste bijdragen tot het intellectuele gedachtegoed van India. Iedereen die ernaar streeft om een radicale sociale verandering tot stand te brengen in India kan dit aspect van Ambedkars leer niet negeren.

Hoe belangrijk is Ambedkar voor de toekomst van Dalit-emancipatie?
Ambedkar zal altijd een belangrijk figuur blijven voor Dalits. Hij is een icoon voor hun emancipatiestrijd. Jammer genoeg wordt Ambedkar vaak gereduceerd tot een godheid. Zijn portret wordt verafgood in Dalit-gezinnen. In politieke bewegingen wordt hij gebruikt als een instrument om stemmen te winnen. Deze ‘Ambedkar’ vormt een groot obstakel voor Dalit-emancipatie. Alle soorten politieke partijen claimen in Ambedkars naam te spreken, van extreem-rechts, zoals de Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), tot radicale linkse groeperingen, zoals Maoisten en Lenisten. Deze partijen chanten Ambedkars naam en plaatsen zijn foto op grote borden naast de kopstukken van de organisatie. Om een einde te maken aan deze mutatie van Ambedkar en om hem te herwaarderen als een transformatief icoon voor de emancipatie van Dalits, zal de nieuwe generatie bewust tegen deze trend moeten ingaan.

Op welke manier bent u verbonden met de Dalit-beweging?
De Dalit-beweging wordt geassocieerd met diegenen die over kaste spreken en niet over kaste-onderdrukking of de verwijdering van het kastensysteem. Ik ben zeer actief in het laatste type en ben voorstander geweest voor de radicale uitroeiing van het kastensysteem. Ik ga in tegen de ‘doorsnee’ Dalit-activist die, hoewel hij het kastensysteem op zich wel veroordeelt, in de praktijk wel mede verantwoordelijk is voor de voortzetting ervan. Mijn laatste boek Anti-imperialism and annihilation of castes is een bestseller in progressieve kringen.

Ziet u Dalit als een vorm van identiteitsbeleving?
Jazeker. Iemand die in een Dalit-familie wordt geboren, verwerft die identiteit. Hoe die persoon die identiteit zal dragen is zijn eigen keuze, maar hij kan het niet verloochenen of ontwijken. Wat doorgaans geassocieerd wordt met Dalit-identiteit – discriminatie, anti-brahmanisme, minderwaardigheidscomplex – zijn echter niet de ingrediënten voor mijn identiteit. De Dalit-identiteit had voor mij nooit een vernederende betekenis. Ik heb het geluk dat ik geboren ben in een dorp waar Dalits economisch niet zo afhankelijk waren van de landbouw in handen van kaste-hindoes. De meesten Dalits uit mijn geboortestreek werkten in de industriële sector onder moslims. Ik ben daarom nooit slachtoffer geweest van de praktijk van onaanraakbaarheid. Er was de typische afscheiding zoals in ieder dorp. De hoofdweg scheidde onze huizen met die van de kaste-hindoes. Iedereen aanvaarde deze afscheiding als iets natuurlijks. Ik wist dat ik een Dalitwas, maar deze identiteit riep nooit een negatief gevoel op. Soms was er zelfs omgekeerde discriminatie waarbij we de hoge kaste-jongens dwongen om ‘jai bhim’ (heil Ambedkar) te zeggen. Als kind identificeerde ik me met Ambedkar omdat ik hem als een rebel zag. Ik droeg de Dalit-identiteit met trots omdat het de betekenis van verzet in zich draagt.

Welke rol heeft die identiteit voor de emancipatie van de Dalits?
Ik geloof dat Dalit-identiteit, zoals die vorm heeft gekregen tijdens de Ambedkar-Dalitbeweging, heel belangrijk is in India. Het integreert de ex-onaanraakbaren in een groep zoals een klasse, wat volgens mij een revolutionair potentieel heeft. Jammer genoeg wordt het door veel Dalits op een andere manier begrepen. In tegenstelling tot het verwijderen van kaste gaan ze de kaste-grenzen versterken. Ze definiëren zichzelf door zich radicaal tegenover andere groepen te plaatsen.

Welke boodschap heb je voor de huidige generatie Dalits?
Werk hard en zorg dat je uitblinkt in wat je doet.

xxx





terug
Dalits
HOME Landelijke India Werkgroep
tijdschrift INDIA NU
Landelijke India Werkgroep - 7 februari 2014