terug
Uit: India Nu 153 (jan-feb 2005)




Dalits eisen in Kathmandu hun rechten op

EU in spagaat
tussen mensenrechten en strategische belangen




De meeste Dalits werken als seizoensarbeider in de landbouw of als dagloner in fysiek zware beroepen zoals dat van steenhouwer. het loon van deze steenhouwers logt onder het wettelijk minimumsalaris.
Tijdens de start van de campagne Stop Kastendiscriminatie - Steun de Dalits van het Dalit Netwerk Nederland in oktober 2004 noemde Nederlands mensenrechtenambassadeur Piet de Klerk de schending van de rechten van de in totaal 260 miljoen kastelozen in Azië en Afrika een 'schokkend internationaal mensenrechtenprobleem'. Tijdens de EU-India top op 8 november in Den Haag kregen de uitspraken van De Klerk echter nauwelijks vervolg. De Internationale Consultatie tegen Kastendiscriminatie in Nepal en de Indiase Mensenrechtencommissie pleitten recent wel voor een zeer actieve aanpak.

Onlangs publiceerde de Indiase National Human Rights Commission een zeer grondig rapport over (het voorkomen van) wreedheden tegen Dalits. Het rapport velt een vernietigend oordeel over het Indiase beleid tegen kastendiscriminatie. De zeer zwakke uitvoering van wetten die vernedering van en geweld tegen Dalits moeten voorkómen en het gebrek aan politieke wil om het historische gegroeide onrecht tegen Dalits aan te pakken worden als enkele van de kernoorzaken genoemd. Het rapport constateert ook dat grote delen van de bevolking zelf discrimineren of er onverschillig tegenover staan. De Indiase mensenrechtencommissie deed 150 (!) aanbevelingen om het beleid te verbeteren waaronder: een grote nationale publiekscampagne; het instellen van speciale rechtbanken in regio's waar veel misdaden tegen Dalits voorkomen; speciale training van politiemensen en lokale autoriteiten, rechtsbijstand en training voor Dalitvrouwen en het aanstellen van meer vrouwelijke politieofficieren en andere ambtenaren. Het rapport is aan alle ministers van de centrale regering en alle premiers van de deelstaten aangeboden. Er is nog geen brede maatschappelijke discussie over het rapport ontstaan, maar de nieuwe regering van premier Manmohan Singh is wel gevoeliger voor de belangen van de Dalits dan de vorige regering die door hindoenationalisten werd gedomineerd. De regering heeft onlangs laten weten dat er iets moet gebeuren om de 133 speciale rechtbanken voor wreedheden tegen Dalits te activeren: er liggen nog bijna 120.000 niet afgehandelde zaken en in slechts 10% van de circa 20.000 behandelde zaken is het tot een veroordeling gekomen. Naar aanleiding van een belofte van de nieuwe regering is ook een nationale discussie op gang gekomen over de (on)mogelijkheden om quota in te voeren voor het aannemen van Dalits in de private sector van

Indiase kastelozen gediscrimineerd bij hulpverlening na tsunami

Indiase Dalits die het slachtoffer zijn van de tsunami worden ernstig gediscrimineerd bij de hulpverlening. Veel Dalits in de kustgebieden van de deelstaten Tamil Nadu, Kerala en Andhra Pradesh wonen vlak naast de vissersdorpen en hebben familieleden, hun huis en al hun middelen van bestaan verloren.

Uit de Indiase media en berichten van lokale organisaties blijkt dat Dalits in de getroffen gebieden uit opvangkampen zijn verjaagd door leden van de vissersgemeenschap die van een hogere kaste zijn. In Tarangambadi, Tamil Nadu, zitten 513 Dalits uit vrees voor discriminatie in aparte opvangkampen. 'Normaal' mogen ze namelijk geen gebruik maken van bijvoorbeeld drinkwater, wegen en kerkhoven die hogere kasten gebruiken. Ook worden hun vrouwen vaak gemolesteerd. In het dorp Vanagiri, Nagapattinam district in Tamil Nadu, heeft de vissersgemeenschap voorkomen dat voedsel en kleding werd uitgedeeld aan 66 Dalitfamilies die hun huis en bezittingen zijn kwijtgeraakt.

Ook de overheid biedt Dalits geen gelijke toegang tot hulp zoals in Gilakaladindi in Andhra Pradesh. De vissers kregen per gezin 25 kg rijst en Rs. 750, maar de getroffen Dalitfamilies niet. Verder zijn regeringsambtenaren laks in het registreren van doden en vermisten onder de Dalits waardoor hun families geen financiële steun kunnen krijgen. Ook blijft de wederopbouw in de woongebieden van Dalits achter bij die in vissersdorpen.

Het zijn vooral de Dalit 'vuilruimers' die worden ingezet bij het verwijderen van de doden. In Nagapattinam zijn Dalit-schoonmakers uit Madurai, Pollachi, Palani en Tiruchi gehaald om de lijken uit te graven. Dit soort werk zou te vervuilend zijn voor leden van andere kasten. Er werd voor de Dalits die dit werk doen noch voor beschermende maskers, laarzen of handschoenen noch voor behoorlijk voedsel, sanitair, onderdak of beloning gezorgd.

Deze en talloze andere voorbeelden en vormen van discriminatie van Dalits bij de hulpverlening zijn door de National Campaign on Dalit Human Rights (NCDHR) aangekaart bij de Indiase autoriteiten. Vincent Manoharan, algemeen secretaris van de NCDHR: 'Wij verlangen van de regering en de particuliere organisaties dat de hulpverlening op een eerlijke en onbevooroordeelde manier wordt uitgevoerd en dat Dalits hun deel van de hulp ontvangen'.

Cordaid, ICCO en Kerkinactie zijn betrokken bij het Dalit Netwerk Nederland (DNN) én bij de 555 actie van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Zij vragen hun partnerorganisaties in India om er op toe te zien of zelf voor te zorgen dat de hulp ook bij Dalits terecht komt. Door extra aandacht voor Dalits bij de heropbouw van de infrastructuur, waaronder de watervoorzieningen, kan een eerlijker toegang tot zulke voorzieningen worden gestimuleerd en kastendiscriminatie worden tegengegaan.

(Voor meer informatie, zie ook "Dalits en Tsunami in de media")

de economie. Dat klinkt nogal drastisch, maar ook voor goedopgeleide Dalits is het nu vaak moeilijk om een baan op hun niveau te vinden. Het aannamebeleid van veel bedrijven verloopt via informele netwerken van kasten en Dalits vallen daar vaak buiten. De meeste bedrijven zijn mordicus tegen, maar enkele grote bedrijven - waaronder de invloedrijke Indiase multinational Tata - hebben positief gereageerd. Het is echter de vraag of er wettelijke quota's komen, zoals deze al bestaan voor bijvoorbeeld de overheid en het hoger onderwijs. De kans is groot dat er vormen van 'positieve actie' voor Dalits komen, bijvoorbeeld door streefcijfers voor Dalits in bepaalde banen, trainingen en dergelijke, zoals deze ook in landen als de Verenigde Staten bestaan.


  Getuigenissen uit Nepal

De getuigenissen van slachtoffers tijdens de recente Internationale Consultatie tegen Kastendiscriminatie in Nepal maakten pijnlijk duidelijk dat niet alleen in India maar ook in Nepal miljoenen Dalits een menswaardig bestaan wordt ontzegd. Naast de dagelijkse discriminatie en dwang, zoals het verbod om de tempel te betreden en de verplichting om gratis werk te verrichten voor de hogere kasten, vertelden slachtoffers hun verhalen over geweld, verkrachting en een zeer partijdig politie- en justitiesysteem. De consultatie bracht ruim honderd mensen bijeen van (Dalit) organisaties uit Azië en Afrika, internationale mensenrechten- en ontwikkelingsorganisaties, VN-organisaties, de Wereldbank en de Nepalese regering. Een senior sociale wetenschapper van de Wereldbank erkende dat de bank, regeringen en andere internationale organisaties 'kastelozen' toe nu vaak eufemistisch benoemen als 'kwetsbare groepen'. In feite, zo betoogde ze, zijn Dalits niet toevallig 'kwetsbaar', maar ligt daar een patroon van diep ingrijpende maatschappelijke en politieke discriminatie, achterstelling en verwaarlozing aan ten grondslag. De tijdens de Consultatie aangenomen Kathmandu Dalit Declaration geeft regeringen, de VN én het bedrijfsleven bijna honderd aanbevelingen om nu eindelijk eens ernst te maken met het bestrijden van kastendiscriminatie. Een zeer belangrijke aanbeveling is gericht aan de VN Mensenrechtencommissie, waar ook Nederland deel van uitmaakt. De afgelopen jaren hebben de deskundigen van deze commissie een begin gemaakt met het onderzoek naar de vele vormen en gevolgen van kastendiscriminatie. Nu vragen ze het mandaat van de commissie om twee tijdelijke rapporteurs verder onderzoek te laten doen en de betrokken regeringen, maatschappelijke organisaties etc. te consulteren. Het doel hiervan is om principes en richtlijnen op te kunnen stellen die de bestrijding van kastendiscriminatie stevig verankeren in het werk van alle regeringen, organisaties van de VN, maatschappelijke organisaties in het bedrijfleven. Nederland, de EU en andere landen staan in maart voor de keus om kastendiscriminatie werkelijk serieus te nemen of hun oren te laten hangen naar landen als India die de 'internationalisering' van kastendiscriminatie fel bestrijden.


  Strategisch partnerschap versus mensenrechten

Tijdens de start van de campagne Stop Kastendiscriminatie - Steun de Dalits van het Dalit Netwerk Nederland in oktober 2004 noemde Nederlands mensenrechtenambassadeur Piet de Klerk de schending van de rechten van de in totaal 260 miljoen kastelozen in Azië en Afrika een 'schokkend internationaal mensenrechtenprobleem'. Hij voegde daaraan toe dat het bieden van gelijke kansen voor kastelozen, tribalen en minderheden één van de belangrijkste doelen is die Nederland in internationaal verband nastreeft. Dat is heel andere taal dan de uitspraken van premier Balkenende precies een maand later. Tijdens de jaarlijkse EU-India Top, deze keer in Den Haag, noemde de premier de EU en India twee polen van stabiliteit met daartussen enorme gebieden van instabiliteit. Verder wordt in de gezamenlijke persverklaring gewag gemaakt van het gezamenlijke geloof in de realisering van mensenrechten en de bereidheid de discussie daarover voort te zetten. In de praktijk betekent dit - zo liet ook De Klerk weten - dat India tot nu toe steeds weigert om haar eigen mensenrechtenproblemen met de EU te bespreken, maar inmiddels wel wil praten over multilaterale thematische mensenrechtenkwesties. Of dat ook over kastendiscriminatie zal gaan is echter de vraag. Het onderwerp is met name het Comité voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie en de Sub-Commissie Mensenrechten wel erkend als multilateraal landenoverstijgend thema. Toch heeft
India tot nu toe niet gereageerd op het verzoek van de Speciale Rapporteur tegen Racisme, de Senegalees Doudou Diéne, om in India (en in Pakistan, Nepal en Japan) onderzoek te mogen doen. Ook is India haar rapportageverplichting als ondertekenaar van het Verdrag tegen Racisme sinds 1996 niet nagekomen.


  India niet boos maken

Toen de Denen in 2002 tijdens een eerdere EU-India Top het woord kastendiscriminatie lieten vallen was India in alle staten en de Top mislukt. Deze keer stond er nog meer op het spel. De Europese Unie wil een zogenaamd 'strategisch partnerschap' met India aangaan. Zo'n relatie bestaat al met de VS, Canada, Rusland, Japan en China. India volgt nu. Het partnerschap is bedoeld om de politieke en economische banden te versterken en samen te werken aan de bestrijding van het terrorisme. De belangen die hiermee zijn gemoeid leiden tot een vreemde spagaat. Het onderwerp kastendiscriminatie werd in november besproken noch genoemd in de gezamenlijke verklaring van de EU en India. Maar in november zei een vertegenwoordiger van de EU in zijn speech tijdens de Algemene Vergadering van de VN: 'De EU is ook erg bezorgd over het bestaan van discriminatie gebaseerd op werk en afkomst, inclusief kastendiscriminatie, die naar schatting 260 miljoen mensen treft en die vergaande gevolgen heeft voor de realisatie van hun mensenrechten. Ook roept de EU de lidstaten waar die vormen van discriminatie voorkomen op om deze krachtiger te bestrijden en daartoe samen te werken met de Speciale Rapporteur tegen Racisme. Bij de VN spreekt de EU dus blijkbaar voor de bühne en op de EU-India Top worden de 'echte zaken' gedaan. Wellicht biedt de VN Mensenrechtencommissie de mogelijkheid alsnog het klassieke dilemma van dominee en koopman om te zetten in een langetermijnstrategie om kastendiscriminatie echt op de internationale agenda te zetten.

Gerard Oonk
Coördinator Landelijke India Werkgroep (LIW)
De LIW maakt deel uit van het Dalit Netwerk Nederland dat verder bestaat uit
CMC, Cordaid, ICCO, Justitia et Pax en Kerkinactie

(foto's: Paul van der Stap/Titojoe Documentaries)




terug
HOME Landelijke India Werkgroep
tijdschrift INDIA NU
Landelijke India Werkgroep - 28 februari 2005