terug
Uit: India Nu 131/132 (mei-aug 2001)


Internationale campagne tegen kastendiscriminatie

Onaanraakbaarheid is misdaad tegen de menselijkheid


De aarzeling en onwennigheid was merkbaar in de zaal van het Teen Murthi House in New Delhi. De Indiase ex-premier I.K. Gujral stelde, aan het eind van de eerste dag van de wereldconferentie tegen kastendiscriminatie, voor om gezamenlijk We shall overcome te zingen. De aarzeling duurde maar even. Enkele leiders van de campagne voor de mensenrechten van Dalits namen de suggestie over en zetten het lied in, gevolgd door de circa tweehonderd deelnemers aan de conferentie. Discriminatie van Dalits is definitief een internationale kwestie geworden.

Gujral sprak begin maart 2001 in New Delhi tijdens deze Global Conference Against Racism and Caste-based Discrimination. Hij liet weten, daarbij ook de hand in eigen boezem stekend, dat de ervaringen van de laatste tweeënvijftig jaar, de periode sinds de onafhankelijkheid, aantoonden dat de politieke wil om de rechten van de Dalits te beschermen "jammerlijk ontbreekt". De Global Conference was georganiseerd door de Indiase Nationale Campagne voor Mensenrechten van Dalits, in samenwerking met diverse andere mensenrechtenorganisaties, waaronder het bekende Human Rights Watch.

Vertegenwoordigers van mensenrechten- en Dalit-organisaties uit alle landen in Zuid-Azië en uit verschillende Aziatische landen, Europa en de Verenigde Staten bogen zich tijdens de conferentie over de vele vormen van kastendiscriminatie. Overheersing, uitbuiting en discriminatie van mensen op basis van hun afkomst komt niet alleen in India voor, maar ook in Nepal en Bangladesh, en zelfs in Japan en enkele Afrikaanse landen. Getuigenissen van slachtoffers, inleidingen van tal van vertegenwoordigers van Dalit-organisaties en van deskundigen maakten pijnlijk duidelijk dat de mensenrechten van Dalits, ondanks de wetten en programma's voor positieve discriminatie in India, nog steeds op grote schaal worden geschonden. Een halfblinde jongen vertelde dat hij lijm in zijn oog kreeg gesmeerd omdat hij onvoldoende afstand hield van de kaste-hindoes bij een filmvoorstelling in het dorp. Een Dalit die probeerde mee te doen als kandidaat in de lokale verkiezingen deed verhaal hoe hij daarbij keer op keer werd geboycot. Andere getuigenissen volgden: over ongestraft seksueel geweld tegen vrouwen, over het illegaal bezetten van land van Dalits en over geweld tegen Dalits die op hun trouwdag op een paard door het dorp reden, iets wat 'normaal gesproken' alleen kaste-hindoes doen. En steeds weer werd in deze en andere getuigenissen gewag gemaakt van de laksheid, soms zelfs van de medewerking van de overheid, waaronder de politie. De rechtelijke macht slaagt er mede daarom zelden in om misdaden tegen Dalits te bestraffen.


Zelfs god is een paria

Tankora, in het district Mahabubnagar (nauwelijks honderdtwintig kilometer van de IT-metropool Hyderabad) is een dorp dat voornamelijk wordt bewoond door mensen van lage kaste en kasteloze Dalits. Tot voor kort was Hanuman (de aapgod) in het dorp het meest populair bij alle kasten. Iedereen aanbad hem, de hogere kasten staande op een verhoging dicht bij Hanuman en de kastelozen op afstand om de hoge kasten niet te 'besmetten'.
     Maar sinds 5 april 2001 is Hanuman een Dalit, dus ook een paria. De verering van Hanuman is gestopt en de tempel zit op slot. De reden: de Dalits waagden het om de tempel te betreden, daartoe aangemoedigd door een minister en een lokaal parlementslid. De Dalits hadden bij deze gelegenheid ritueel een kokosnoot gebroken en daarmee ook de traditie. De volgende dag werden zij ontboden bij de dorpsraad en werd hen de huid vol gescholden. Zelfs de ouderen onder de Dalits werden gedwongen de voeten van de mensen van hogere kaste eerbiedig aan te raken en te vragen om vergeving voor hun 'misdaad'. Ook werd hen een boete van Rs. 5.000 opgelegd. En dat was nog maar het begin.
     Het dorp is nu verdeeld. Een elektriciteitsmast dient als grens tussen de twee gemeenschappen. De Dalits worden geboycot. Eerder hanteerden de lokale hotels en theehuizen het twee-glazen systeem voor het serveren van thee. Aparte glazen voor Dalits en aparte glazen voor andere kasten. Vervolgens werden voor de Dalits wegwerpkopjes ingevoerd. Zij betaalden acht cent voor hun thee plus kopje terwijl de anderen vijf cent betaalden. Maar nu krijgen zij helemaal geen thee meer. Ook mag niemand meer met de Dalits praten of hen werk aanbieden. Iedereen die dat toch doet krijgt een boete van Rs. 500. Als een kaste-hindoe overlijdt, mogen de kastelozen niet meer op de traditionele trommels slaan en het graf delven. Niemand koopt meer bij de twee fair price shops die door kastelozen gerund worden en hun vee krijgt geen water meer uit de putten. "En nu wordt er zelfs gepraat over een verbod om de velden van de hogere kasten over te steken", laat een Dalit-leider weten. Het pad naar de velden van de Dalits, die ongeveer twee kilometer van het dorp liggen, gaat over die velden. De lokale overheid heeft tot nu toe geen hulp geboden. Een Dalit: "God wordt zijn prasadam (voedseloffer) onthouden en wij ons voedsel. We zijn beiden hulpeloos."

(bron: The Hindu, 30 april 2001)

Een belangrijk doel van de conferentie was om overheden en burgers van de landen waar kastendiscriminatie voorkomt op te roepen eindelijk echt werk te maken van "een cultuur van mensenrechten die zorgt voor vrijheid en gelijkheid voor alle burgers, van welke kaste ook". Een ander hoofddoel van de conferentie was om duidelijk te maken dat het thema kastendiscriminatie thuishoort op de VN Wereld Racisme Conferentie die in september in Durban, Zuid-Afrika, zal plaatsvinden. Ook andere VN-organisaties zouden zich veel nadrukkelijker met dit thema en de gevolgen daarvan moeten bezighouden.


   Op het oog lijkt er wat betreft de Wereld Racisme Conferentie geen probleem. Al in 1996 heeft de VN Commissie tegen Rassendiscriminatie vastgesteld dat kastendiscriminatie onder het VN Verdrag tegen Rassendiscriminatie valt. Dat komt omdat artikel 1 van dat verdrag bepaalt dat "discriminatie op basis van afkomst", en dus ook op basis van kaste, een vorm van rassendiscriminatie is.
   De VN Commissies voor Kinder- en Vrouwenrechten hebben ook meermalen geconcludeerd dat het kastenstelsel de rechten van Dalit-vrouwen en -kinderen schendt. De vele miljoenen kinderen in India die kinderarbeid of zelfs gedwongen arbeid verrichten zijn meestal Dalits. Dalit-vrouwen zijn, zo stelde de VN Commissie voor Vrouwen vorig jaar vast, veelvuldig het slachtoffer van lichamelijk en seksueel geweld door de hogere kasten. 'Onaanraakbaarbeid' is dan blijkbaar even niet aan de orde.

Dalits in Nepal

Niet alleen in India, maar ook in het buurland Nepal heeft het kastensysteem diepe wortels en worden Dalits op grote schaal gediscrimineerd. Tijdens de genoemde Global Conference tegen kastendiscriminatie, vertegenwoordigde Padmalal Bishwakarma de Nepalese Society for the Liberation of Oppressed Castes. Hier volgt een deel van zijn verhaal over Dalits in Nepal:
     "Van de tweeëntwintig miljoen inwoners van Nepal wordt ruim een vijfde als Dalit beschouwd. Er zijn acht hoofdgroepen binnen de datit-gemeenschap en vijfentwintig subkasten. Terwijl 45% van de Nepalis onder de armoedegrens leeft, ligt dat percentage voor Dalits op 90%. Het gemiddeld inkomen in Nepal is US $210 per jaar, voor Dalits is dat minder dan US $40. Terwijl 48% van de Nepalis kunnen lezen en schrijven, geldt dat slechts voor 10% van de Dalits en voor ruim 3% van de Dalit-vrouwen. Dalits worden economisch uitgebuit, sociaal vernederd, hebben politiek geen enkele invloed en worden behandeld als onaanraakbaren. De belangrijkste oorzaak van discriminatie en onaanraakbaarheid is het brahmanisme (dat voorkomt uit het hindoeïsme). De orthodoxe brahmanen beschouwen de Dalits simpelweg als dienstbare kasten. Onaanraakbaarheid en apartheid doordringt het hele leven, of het nu gaat om drinkwater, theestalletjes, hotels en herbergen, melkcoöperaties, scholen, festivals, tempels of crematieplekken. Straatkinderen en slachtoffers van gedwongen arbeid en kinderarbeid zijn ook in Nepal bijna altijd Dalits. Dalit-vrouwen verrichten de meeste zware lichamelijke arbeid. Diepe armoede heeft een aantal van hen - vooral vrouwen van de Badi-kaste - gedwongen zich in de prostitutie te begeven. Binnen de Dalit-gemeenschap is er ook een kastensysteem dat de ene groep boven de ander stelt en subkasten opnieuw verdeelt in 'aanraakbaar' en 'onaanraakbaar'.
     Het burgerlijk wetboek van Nepal uit 1964 en de grondwet uit 1990 belooft Dalits gelijke rechten. Onaanraakbaarheid is volgens de grondwet strafbaar. De overheid heeft echter geen wetten geformuleerd om de grondwet effectief te maken. Het was een grote uitzondering dat in 1991 één Dalit werd gekozen in het parlement. Dalits worden echter compleet buitengesloten als het gaat om beleidsmakende organen, de overheid en de rechterlijke macht. De 20% Dalits van de Nepalese bevolking is niet vertegenwoordigd in de nationale politiek.


Terwijl India het VN-verdrag tegen rassendiscriminatie heeft ondertekend, verzet de huidige regering zich met hand en tand tegen de agendering van kastendiscriminatie op de Wereld Racisme Conferentie. Opvallend genoeg heeft de regering van Nepal wel toegegeven dat het kastenprobleem bestaat en dat dit in Zuid-Afrika besproken kan worden. De redenering van de Indiase regering is dat ras niet gelijk is aan kaste, daarbij gemakshalve negerend dat 'afkomstdiscriminatie' ook onder het verdrag valt. Bovendien ontkent de Indiase diplomatieke missie in Genève, volgens een artikel in Asia Times van eind april, dat schendingen van mensenrechten in India zouden zijn gebaseerd op kaste. En als die schendingen er al zouden zijn -zo wordt daar enigszins tegenstrijdig aan toegevoegd- dan zou dat alleen internationaal besproken moeten worden als het binnenlands optreden daartegen faalt, hetgeen volgens de Indiase regering niet het geval is. Tijdens een voorbereidende bijeenkomst in Teheran voor de Wereld Racisme Conferentie werd de Indiase regeringsdelegatie in haar opvattingen luidruchtig 'ondersteund' door een groot aantal vertegenwoordigers van door de regering gesponsorde ngo' s (non-gouvernementele organisaties). Tegenstanders van hun opvattingen wordt het daarentegen lastig gemaakt. Zo kregen drie vertegenwoordigers van mensenrechtenorganisaties uit Nederland, Zwitserland en Senegal geen visum voor de Global Conference in New Delhi.

Kastendiscriminatie na de aardbeving

In een scherp artikel in The Hindu van 4 mei 2001 hekelt de politicoloog Radhika Desai de discriminatie op basis van kaste en geloof bij de hulp na de aardbeving in Gujarat. Haar aanklacht: "Discriminatie doordringt zichtbaar de gammele structuur van de noodhulp en de rehabilitatie in Kutch. De lagere kasten en de moslims zijn verwaarloosd bij de verdeling van hulpgoederen en velen van hen leven in bouwsels van plastic en afvalmateriaal. Geen bescherming biedend tegen de kou in februari, zijn het ovens nu de temperatuur in de woestijn 40 graden bereikt. Dit terwijl hulpgoederen in andere steden worden verkocht door hen die daar bevoorrechte toegang toe hadden. Veel dagloners hebben slechts eenmaal een financiële aalmoes en graan van de voedseldistributie - in beperkte hoeveelheid en vaak slechts geschikt als veevoer - ontvangen. Ze krijgen geen hulpgoederen omdat ze geen ration card hebben, terwijl veel jonge en arme gezinnen de afgelopen vijf jaar geen ration card hebben gekregen na hun trouwen. Je kunt 'dekens' zien in Halvad, uitgedeeld aan Dalits, die simpelweg te ruw zijn voor menselijk gebruik en van te dubieuze waarde om je warm te houden. In Bachau en Maliya zijn moslims en Dalits in hongerstaking gegaan om hun minimumrechten op noodhulp op te eisen." De kern van haar verklaring is: "Hoe beroerd het ook mag klinken, Kutch is vandaag een vergrootglas voor de natie. Een ramp mag een heel gebied plat leggen, maar de structuren, praktijken, instellingen en vooroordelen van overheersing en discriminatie, oud en nieuw, blijven niet alleen bestaan, maar worden vaak nog sterker onder de schaduw van angst, wantrouwen en onzekerheid. Om de verbazingwekkende mate van arrogante hebzucht, die over de brokstukken in de nadagen van de ramp hangt, maar niet te noemen. De omvangrijke inspanningen die regering en civil society nu na de aardbeving moeten leveren, betekenen discriminatie op even grote schaal."


   In een recent artikel in de krant Asian Age worden Dalit-organisaties ervan 'beschuldigd' geld van buitenlandse organisaties te gebruiken voor de pogingen om kastendiscriminatie op de agenda van de Wereld Racisme Conferentie te krijgen. Een anonieme 'Dalit-leider' laat in het artikel weten dat de strijd voor gelijkheid binnenlands moet blijven: "We moeten op eigen bodem voor onze rechten opkomen." De Indiase Dalit-organisaties, verenigd in de Nationale Campagne voor Dalitrechten, zijn het daar vanzelfsprekend niet mee eens. Door ondertekening van het betreffende VN-verdrag tegen rassendiscrimatie is India verplicht ook internationaal verantwoording af te leggen over kastendiscriminatie. En dat het Indiase beleid er, zoals wordt beweerd, in zou slagen om kastendiscriminatie effectief te bestrijden wordt al helemaal niet aanvaard door de Dalit-organisaties, noch door de deelnemers aan de Global Conference.
   In de formele Verklaring van de Global Conference, waarvan elke passage door de deelnemers zorgvuldig werd besproken, wordt onaanraakbaarheid onomwonden een misdaad tegen de menselijkheid genoemd. Er wordt een dringend beroep gedaan op de Verenigde Naties en de Wereld Racisme Conferentie om het kastensysteem te bestempelen als een belangrijke oorzaak van discriminatie en om concrete voorstellen te doen om daar een eind aan te maken. In de verklaring wordt erkend dat regeringen, waaronder de Indiase, wettelijke en andere maatregelen hebben genomen om kastendiscriminatie te bestrijden. Tevens wordt onomwonden geconstateerd dat deze maatregelen, door gebrek aan politieke wil, verre van voldoende zijn en niet behoorlijk worden uitgevoerd.

Gerard Oonk
(coördinator Landelijke India Werkgroep)

De volledige Verklaring tegen Kastendiscriminatie en andere informatie over Dalits en het kastensysteem in India is te vinden op www/indianet.nl/finaldec.html. De Landelijke India Werkgroep maakt deel uit van het International Dalit Solidarity Network en steunt de campagne om kastendiscriminatie in VN-verband aan de orde te stellen. De website bericht de komende maanden over nieuwe activiteiten in het kader van deze campagne.



begin document

HOME Landelijke India Werkgroep

pagina DalitS

Landelijke India Werkgroep - 5 februari 2001