print terug
Al eerder uitten Nederlandse maatschappelijk organisaties verenigd in de Initiatiefgroep Thee hun zorgen over de lakse houding van Nederlandse marktpartijen ten aanzien van de abominabele arbeidsomstandigheden en milieuproblematiek in de theeproductie. 17 juli 2005 richtte de Initiatiefgroep Thee zich tot Nederlandse bedrijven in de theesector. Deze bedrijven worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid om in the theeketen naleving en handhaving van nationale en internationale standaarden te garanderen. Bestaande MVO-initiatieven in de thee-sector, zoals met name het Ethical Tea partnership, worden kritisch tegen het licht gehouden.

Concept missie en visie Initiatiefgroep Thee

Maart 2006

1. Achtergrond

De Initiatiefgroep Thee is een samenwerkingsverband1 van Nederlandse maatschappelijke en ontwikkelingsorganisaties en vakbonden die de arbeids-, sociale, ecologische en economische omstandigheden in de theesector in productielanden wil verbeteren.

Er is een wereldwijde crisis in de theesector. Mede als gevolg van overproductie zijn theeprijzen op de wereldmarkt historisch laag2. Hierdoor verergeren de problemen waar theeproducerende landen al decennia mee kampen: slechte arbeidsomstandigheden zoals lage lonen, kinderarbeid en vormen van gedwongen arbeid, en milieuproblemen zoals vervuiling ten gevolge van pesticide gebruik en landdegradatie (erosie en kaalslag). Terwijl de crisis met name werknemers op theeplantages en kleine theeproducenten treft, spinnen (multinationale) theebedrijven garen bij de lage grondstoffenprijzen die niet aan consumenten worden doorgegeven. Belangenorganisaties van producenten en plantagewerknemers in het Zuiden roepen dan ook op tot structurele veranderingen3.

2. Missie

Het verbeteren van de arbeids-, sociale, ecologische en economische omstandigheden in de theesector in productielanden.

3. Visie

In de visie van de IT dienen de problemen in de theesector via een multi-stakeholder benadering aangepakt te worden. Dit betekent dat theebedrijven op gelijkwaardige basis samenwerken met NGOs, vakbonden, kleine boerenassociaties en andere stakeholders in zowel de productielanden als de consumptielanden. De (mede)verantwoordelijkheid voor verantwoorde arbeids-, sociale, ecologische en economische omstandigheden ligt ook bij de bedrijven die thee verkopen op de markt. Deze ketenverantwoordelijkheid betreft de gehele keten. Belangrijk daarbij is dat theebedrijven zich in deze niet horen te verschuilen achter falende overheden.
De IT erkent dat de diverse normen niet in één keer kunnen worden nageleefd in de gehele keten, maar dat een stapsgewijze aanpak mogelijk is.

4. Doelstelling

Doelstelling van de IT is een theesector waarin:

  • internationale arbeidsnormen (ILO conventies) worden gerespecteerd, dat wil zeggen een sector zonder dwangarbeid, discriminatie, kinderarbeid, buitensporig overwerk, met vrijheid van (vak)vereniging en het recht op collectieve onderhandelingen, lonen die basisbehoeften van gezinnen dekken, wettige arbeidscontracten en die een gezonde en veilige werkomgeving biedt.
  • duurzaam landgebruik een centrale plaats inneemt, dat wil zeggen een sector waarin minimaal lokale milieuwetgeving en internationale milieuverdragen4 worden gerespecteerd en gevolgd. De aanbevelingen van de UN Commission on Sustainable Development (CSD) kunnen hierbij als leidraad dienen. Gestreefd wordt naar biologische productie, waarbij erosie en bodemuitputting zoveel mogelijk wordt voorkomen (zie bijv. Forest Garden Products5), met beleid wordt omgegaan met natuurlijke hulpbronnen zoals (irrigatie)water, het pesticidengebruik substantieel wordt verlaagd, het gebruik van pesticiden die in VS en EU zijn verboden niet wordt toegestaan en duurzame productiemethodes (o.a. mbv multicropping, analog forestry6) onderzocht, ontwikkeld en geïmplementeerd worden.
  • eerlijke handel de norm is, dat wil zeggen een sector waarin waarde en lasten eerlijk worden verdeeld in de keten (hogere marges in het begin en lagere aan het eind van de productieketen; niet alleen producenten laten opdraaien voor kwaliteit, voedselzekerheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen), theeproducenten eerlijke prijzen krijgen, multinationale ondernemingen in het geval van investeringen belastingen betalen in productielanden en er een ‘level playing field’ is (geen buitensporige concentratie, voor iedereen gelden dezelfde regels, geen tariefmuren voor thee in consumentenverpakking in ontwikkelde landen).
Het is van het allergrootste belang dat de hierboven genoemde drie doelstellingen voortdurend in hun onderlinge samenhang worden behandeld.

Leidende principes bij de implementatie van bovenstaande doelstellingen zijn onder meer:

  • stakeholderbetrokkenheid: theebedrijven werken op gelijkwaardige basis samen met vakbonden en NGO’s in productie- en consumptielanden. Ook bij klachtenprocedures en trainingsprogramma’s moeten stakeholders worden betrokken.
  • ketenverantwoordelijkheid: theebedrijven zijn medeverantwoordelijk voor de arbeids-, sociale, ecologische en economische omstandigheden in de hele toeleveringsketen. Concreet betekent dit onder meer dat afnemende bedrijven (mede)verantwoordelijk zijn voor capaciteitsopbouw bij producenten om aan MVO normen te voldoen7.
  • procesbenadering: de IT erkent dat bovengenoemde normen niet in één keer kunnen worden nageleefd in de gehele keten, en pleit daarom voor een stapsgewijze aanpak. In het geval van overtredingen van normen moeten theebedrijven leveranciers de gelegenheid geven hieraan op zekere termijn te voldoen en hen hierbij te ondersteunen. Theebedrijven moeten aantonen dat zij zich voldoende en doeltreffend inspannen om de arbeids-, sociale en ecologische omstandigheden op het gewenste niveau te brengen. In hoeverre de inspanning voldoende is en welk tijdspad voor verbeteringen moet worden ontwikkeld moet in overleg met stakeholders worden bepaald.
  • onafhankelijke verificatie: inspanningen en resultaten van theebedrijven om MVO in hun ketens te bevorderen moet onafhankelijk geverifieerd kunnen worden. Deze verificatie moet worden uitgevoerd door een onafhankelijke organisatie die het vertrouwen geniet van de bedrijven, vakbonden, NGO’s en werknemers.
  • streven naar bindende nationale en internationale regelgeving: naleving van nationale regelgeving is geen garantie voor duurzame en verantwoorde productie. Dat wil zeggen dat lokale wetgeving niet altijd voldoet aan internationale normen. En internationale regelgeving zoals OESO- en VN-normen op het gebied van MVO is niet bindend en in het geval van de OESO-normen alleen van toepassing op investerings- en niet op handelsrelaties. Het streven naar bindende regelgeving is uiteindelijk de methode om een ‘level playing field’ te creëren.
  • streven naar handhaving van lokale wetgeving: meestal is niet zozeer de kwaliteit van lokale wetgeving maar de handhaving in thee productielanden het grootse duurzaamheidsknelpunt.
  • voorkoming proliferatie van MVO standaarden en –certificeringsystemen: wildgroei hiervan kan leiden tot een opeenstapeling van eisen die vooral de kleinere producenten van de markt verdringen. Bovendien moet gestreefd worden naar harmonisatie van standaarden.
  • voorkoming uitsluiting van kleinschalige producenten: onder meer door toenemende voedselveiligheids-, kwaliteits- en volume-eisen is het steeds moeilijker geworden voor kleinschalige producenten om in thee-exportketens te komen of blijven. Terwijl kleinschalige productie als cruciaal wordt gezien als aanjager voor ontwikkeling en armoedebestrijding in ontwikkelingslanden.
  • bottom-up inbreng vanuit de producenten voor de lokale operationalisering van de standaarden: MVO standaarden en certiferingssystemen moeten rekening houden met de lokale werkelijkheid, zonder dat dit af mag doen aan het belang van bepaalde standaarden.


  1. Betrokken bij de Initiatiefgroep Thee zijn onder meer: Both ENDS, FairFood, FNV Bondgenoten, Landelijke India Werkgroep, Novib, SOMO, Zuid Noord Federatie. ProFound speelt een adviserende rol.
  2. Gecorrigeerd voor inflatie is de prijs per kilo in Sri Lanka, een van de belangrijkste theeproducenten ter wereld, sinds het begin van de jaren zestig gedaald van 266 tot 88 dollarcent aan het begin van deze eeuw. Bron: FAO, The State of Agricultural Commodity Markets 2004, bijlage 1, tabel 1
  3. New Delhi Declaration on the Rights of Tea Workers and Small Growers, 15 December, 2005
  4. Bedoeld worden onder meer de Convention on Biological Diversity (CBD) , de Convention to Combat Desertification (CCD), en het Kyoto Protocol
  5. Zie www.ntfp.org/voices/voices2/article2_7.html
  6. Zie www.rcfa-cfan.org/english/profile.12.html
  7. Volgens MVO Referentiekader: www.mvo-platform.nl/


Landelijke India Werkgroep - 25 april 2006