terug

Tweede Kamer der Staten-Generaal


Vergaderjaar 2004-2005



29 383
Meerjarenprogramma herijking van de VROM-regelgeving



Nr. 30 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 19 juli 2005

De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat hebben op 21 juni 2005 overleg gevoerd met staatssecretaris Van Geel van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:

- de brief van de staatssecretaris van VROM d.d. 3 maart 2005 met de Rapportage Duurzame Bedrijfsvoering Overheid (29800 XI, nr. 103);
- de brief van de staatssecretaris van VROM d.d. 6 april 2005 met reactie op een brief van de VBW-Asfalt over de consequenties voor het hergebruik van asfaltgranulaat wanneer dat als afval wordt aangemerkt (VROM-05-470);
- de brief van de staatssecretaris van VROM d.d. 28 april 2005 met het rapport van de VROM-Inspectie over het onderzoek naar de uitvoering van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa) door provincies (29383, nr. 28);
- de brief van de staatssecretaris van VROM d.d. 24 mei 2005 inzake protocol champignonvoetjes (27664, nr.38);
- de brief van de staatssecretaris van VROM d.d. 3 juni 2005 over de brief van Natuurlijk Platteland Oost inzake het verbranden van snoeihout (VROM050668).

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.

Vragen en opmerkingen uit de commissies

De heer Koopmans (CDA) vraagt naar de effecten van het Duitse afvalbeleid voor Nederland. Hoe vult dit land het stortverbod in? Zal er een afvalstroom in de richting van Nederland op gang komen? De staatssecretaris heeft eerder beloofd om in samenwerking met de afvalsector een visie te ontwikkelen. Hoe staat het daarmee?
De conclusie van het rapport van de VROM-Inspectie is positief: de handhaving verloopt goed en de vergunningen zijn op orde. Het is goed dat de staatssecretaris de administratieve verplichtingen voor provincies wil verminderen; dit past in de bestuurlijke code. Waarom wil de staatssecretaris echter komen tot een verdere detaillering van de categorieŽn afvalstoffen waarvoor het stortverbod van kracht is? Alles wat nu nog wordt gestort, kan niet worden verbrand of hergebruikt. In dat licht heeft detaillering geen zin.
Wat is de filosofie achter de herziening van de Wet belastingen op milieugrondslag? Welk tijdstraject wordt hierbij gevolgd? Hoe wordt de Kamer hierbij betrokken? Belangrijk is dat fouten in het huidige systeem eruit worden gehaald. Randvoorwaarden zijn deregulering, het milieubeleid en de financiŽle opbrengst.
In het Inrichtingen- en vergunningenbesluit zou moeten worden gekomen tot een verdere deregulering. Verder zouden bedrijven die voor 100% afvalbedrijf zijn, onder de provincies moeten vallen en niet onder de gemeenten. Kleine inrichtingen, zoals scholen en dagverblijven, behoren helemaal niet onder de werking van het besluit te vallen; dat maakt zaken onnodig ingewikkeld.
Als de derogatie van de fosfaatrichtlijn wordt toegekend, zou er een heffingsvrije voet van minstens 50% moeten komen. Het is goed dat de regering het advies van de Technische commissie bodembescherming (TCB) afwacht, maar zij moet ook kijken naar de afzetmogelijkheden van de restproducten.
Champignonvoetjes zouden gewoon als meststof gebruikt moeten mogen worden. Hoe wil de staatssecretaris dit probleem oplossen?
De meldingsplicht voor groenelijststoffen is een onnodige en onwenselijke vergroting van de administratieve lasten voor bedrijven. Is de staatssecretaris bereid om dit te veranderen? De heer Koopmans wijst op de eerdere toezegging van de staatssecretaris om een brief te schrijven over fotografisch afval. De verwerking en het hergebruik verlopen niet zoals was voorgespiegeld en afgesproken.
In het kader van het actieprogramma voor duurzame ontwikkeling is VROM bezig om andere ministeries te overtuigen van de noodzaak om duurzamer te consumeren en investeren. De doelstelling is echter nogal mager: in 2010 moet in 50% van de contracten duurzaamheid worden meegenomen. De overheid dient in dit soort zaken voorop te lopen en het goede voorbeeld te geven aan het bedrijfsleven. Waarom wordt er niet naar gestreefd om in 2010 in alle contracten duurzaamheid als criterium te hanteren? Verder is het streven om vanaf 2012 als rijksoverheid klimaatneutraal in te kopen. Waarom kan dat niet sneller worden gerealiseerd? Waarom hebben slechts enkele departementen een energie-inventarisatie gemaakt?

De heer Samsom (PvdA) vindt de ambities van de staatssecretaris voor de duurzame bedrijfsvoering bij de overheid veel te laag. Is hij zelf eigenlijk wel tevreden over zijn nota? De inleiding ervan staat vol met voorbehouden, excuses, het beperken van ambities en het intrekken van eerdere toezeggingen. De staatssecretaris lijkt weinig invloed te hebben op de inzet van andere ministeries bij het komen tot een duurzamere bedrijfsvoering. Economische belangen en bezuinigingen lijken belangrijker dan het milieu. Net als op andere onderdelen van zijn beleid bereikt de staatssecretaris op dit punt zeer weinig. De rijksoverheid koopt per jaar Ä30 mld. aan producten, goederen en diensten. In dat licht heeft de overheid de mogelijkheid om voorop te lopen op weg naar een duurzame toekomst.
Er wordt al acht jaar gediscussieerd over duurzaam inkopen door de overheid. In het eerste serieuze rapport daarover worden echter geen concrete acties genoemd. Het gaat vooral om het "proces"; resultaten lijken pas op de langere termijn te kunnen worden geboekt. De praktijk wijst uit dat de overheid nog steeds de grootste inkoper is van niet-duurzaam hardhout. Bij een aantal ministeries staat, na lang aandringen van de Kamer, een symbolisch aantal zonnepanelen, maar dat is geen excuus voor het ontbreken van echt beleid. Waarom rijden de auto's van de overheid nog niet op biobrandstof? Zij zou hierin het goede voorbeeld moeten geven. Sommige bedrijven doen het op dat vlak zelfs veel beter dan de overheid. Er blijkt veel mis te gaan bij de inzameling van wit- en bruingoed. Het is goed dat de staatssecretaris meer handhaving heeft beloofd, maar de mogelijkheden daarvan zijn beperkt. Daarom is het nodig om de structuur van de inzameling te veranderen. De branche zou niet meer moeten worden betaald voor het aantal verkochte maar voor het aantal ingezamelde producten.

De heer De Krom (VVD) vindt het rapport over duurzame bedrijfsvoering erg vaag; er staan geen heldere doelen of concrete resultaten in. Waarom stelt de staatssecretaris in het rapport dat bezuinigen spanning oplevert tussen "profit" en "planet"? Vaak is duurzame bedrijfsvoering op de langere termijn juist voordeliger.
Het plaatsen van roetfilters op auto's kan ervoor zorgen dat de garantie vervalt omdat dit een ingreep zou zijn in het "motormanagement". Kan de staatssecretaris de risico's toelichten? De staatssecretaris stelt in zijn brief helder dat de bezwaren van de Vereniging tot Bevordering van Werken in Asfalt (VBW-Asfalt) ongegrond zijn. Het blijft echter van groot belang dat afvalstoffen als secundaire bouwstof worden hergebruikt. Wil de staatssecretaris de Kamer op de hoogte houden van hoe de markt zich ontwikkelt?
Uit het onderzoek van de VROM-Inspectie blijkt dat de provincies het systeem van ontheffingen voor stortverboden als een administratieve last ervaren. Is de staatssecretaris bereid om de regelgeving aan te passen om dit probleem op te lossen?
Iedere zichzelf respecterende overheidsinstantie produceert tegenwoordig een ongelooflijke hoeveelheid glossy brochures en folders. Dit is een grote verspilling van geld en papier. De staatssecretaris wil het aantal categorieŽn afvalstoffen verder verfijnen. Welke redenen heeft hij daarvoor? Leidt het niet tot een stijging van de administratieve lasten?
Het systeem voor de inzameling van wit- en bruingoed lijkt niet goed te werken. Op papier is het een goed systeem, maar de praktijk blijkt anders. Gebruikte producten komen via de verkeerde kanalen in de foute landen terecht. Hoe groot is het probleem? In de Rotterdamse haven blijkt buitenlands afval, met name uit Engeland, te worden doorgevoerd zonder dat men beschikt over een (correcte) beschikking op basis van de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA). Het gaat daarbij veelal om een gemengde afvalstroom die eigenlijk verbrand moet worden.
Klopt het dat champost mag worden vermengd met 5% champignonvoetjes, en dat dit mengsel vervolgens mag worden gebruikt als meststof? Veel champignontelers gebruiken echter helemaal geen bestrijdingsmiddelen. Waarom gebruiken sommige telers nog wel bestrijdingsmiddelen? Is het niet beter om het gebruik van bestrijdingsmiddelen helemaal uit te bannen, zodat er geen regels voor de verwerking van champignonvoetjes hoeven te worden opgesteld? In ieder geval zouden bedrijven die geen bestrijdingsmiddelen gebruiken, niet onder de regels moeten vallen.

Het antwoord van de staatssecretaris

De staatssecretaris benadrukt dat individuele ministeries uiteindelijk zelf besluiten over duurzame bedrijfsvoering. Verder heeft het rapport over duurzame bedrijfsvoering de vorm van een voortgangsrapportage; het is geen plan om zaken aan te pakken. Het is belangrijk dat de ingezette lijn wordt doorgezet en het proces goed wordt gemonitord. De bedoeling is dat hierover elke twee jaar wordt gerapporteerd. Bovendien werkt het niet om duurzame bedrijfsvoering van bovenaf op te leggen. De honderden mensen bij de overheid die dagelijks zijn betrokken bij besluiten over aanschaf, moeten begrijpen waarom duurzame bedrijfsvoering nodig is zodat dit in hun gedrag wordt geÔnternaliseerd. In dat licht zijn er initiatieven om mensen beter te informeren en instrueren en misverstanden weg te nemen. De resultaten van het beleid voor duurzame bedrijfsvoering zijn nog onvoldoende, maar er is wel sprake van een gestage verbetering. Zo zijn er kleine doorbraken, bijvoorbeeld bij het auto- en wagenpark van de overheid. Het gaat langzaam de goede kant op, maar de steun van de Kamer is daarbij erg belangrijk. Over de ambitie voor een klimaatneutrale overheid zullen de komende maanden nadere afspraken worden gemaakt met de departementen. In de nota over de evaluatie van het klimaatbeleid, die in het najaar met de Kamer zal worden besproken, zal de Kamer hierover nader worden geÔnformeerd. Het kost tijd om wensen van de Kamer, zoals verwoord in moties, uit te voeren, bijvoorbeeld over de dienstauto's. De staatssecretaris heeft nu zelf een dienstauto met een B-label die bijna net zo zuinig is als een hybride auto. Daarnaast zijn er plannen om meer overheidsauto's op gas te laten rijden en worden steeds meer roetfilters geplaatst; deze zaken zijn van groot belang voor de luchtkwaliteit. De staatssecretaris neemt kennis van de opmerking van de heer De Krom dat de overheid te veel en te dure brochures en folders produceert. Dit punt zal hij meenemen in het overleg met overheidsinstanties.
Er is onderzoek gedaan naar de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen in champignonvoetjes. Uit de recent bekend geworden resultaten blijkt dat het gehalte van de belangrijkste gewasbeschermingsmiddelen beneden de normen blijft. In dat licht is er geen reden om champignonvoetjes nog langer als afvalstof te beschouwen, zodat ze als meststof kunnen worden gebruikt. De minister van LNV zal de Kamer een brief sturen over de precieze invulling, waarin onder andere voorwaarden worden genoemd voor het gebruik als meststof. Het advies is om de champignonvoetjes met champost te vermengen zodat eventuele schadelijke stoffen nog verder worden verdund. Hopelijk zijn er op termijn helemaal geen gewasbeschermingsmiddelen meer nodig, maar voorlopig mogen champignonkwekers deze gebruiken binnen de wettelijke normen.
In Duitsland is een andere lijn ingezet bij het verwerken van afval. Er worden soms zelfs vrachtwagens teruggestuurd. Het stortverbod wordt streng gehandhaafd, mede omdat het bedrijfsleven miljarden heeft geÔnvesteerd in de verwerking. Duitse bedrijven sluiten contracten af met Nederlandse sorteerders. Het lijkt de goede kant op te gaan; het onnodig slepen met afval moet zoveel mogelijk worden voorkomen. In oktober is er waarschijnlijk een beter beeld van de afvalstromen en kunnen er wellicht conclusies worden getrokken.
Het verfijnen van de categorieŽn afvalstoffen in het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen zal niet leiden tot complexere regels; het is juist de bedoeling om te komen tot een versimpeling. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de categorieŽn binnen de stroom bouwen, sloopafval, zoals teerhoudend afval en hout. De staatssecretaris zegt toe, te overleggen met de sector om eventuele misverstanden weg te nemen.
Het ministerie van FinanciŽn is de eerstverantwoordelijke voor de modernisering van de Wet belastingen op milieugrondslag, hoewel het ministerie van VROM er uiteraard bij wordt betrokken. De bedoeling is om te komen tot versimpeling, zodat het makkelijker wordt om aan de eisen te voldoen. Zo zal er met de afvalsector worden overlegd over eenvoudiger regels voor de stortheffing. De staatssecretaris zegt toe, de vinger aan de pols te houden.
Het advies van de TCB met betrekking tot de gedeeltelijke vrijstelling voor fosfaat in compost speelt een belangrijke rol in de beslissing over de fosfaatvrije voet. Uiteraard zijn er daarnaast andere overwegingen. Er wordt gezocht naar de meest effectieve en efficiŽnte oplossing.
Op basis van de kaderrichtlijn afvalstoffen is registratie van vervoerders van afvalstoffen verplicht. Dat geldt niet voor de meldingsplicht van afvalstoffen van de groene lijst. Veel verwerkers hebben echter aangegeven dat het voor hen makkelijker is om alles te melden en geen onderscheid te maken tussen groene en andere afvalstoffen. Bedrijven die vooral groene afvalstoffen hebben en af en toe iets anders, zijn er echter niet blij mee dat zij nu alles moeten melden. De staatssecretaris zegt toe, bij de evaluatie van het Besluit melden, in overleg met het bedrijfsleven te zoeken naar een oplossing van dit probleem. Dit zal echter enige tijd vergen.
Het valt te betreuren dat de export van gebruikt wit- en bruingoed niet verloopt zoals bedoeld. In theorie is het systeem simpel en elegant, en vergt het weinig toezicht en handhaving omdat er inherente prikkels in zitten. Een lastig probleem is het maken van onderscheid tussen spullen die wel en niet kunnen worden hergebruikt. Een betere handhaving moet ervoor zorgen dat de problemen worden aangepakt. Het opzetten van een totaal ander systeem is geen goed idee. Suggesties voor verbetering zullen echter serieus worden bekeken.
Het ministerie van VROM, met name de VROM-Inspectie, spant zich in om de Noordwest-Europese havens te laten samenwerken bij het controleren van afvalstromen en -transport. Het is belangrijk dat er overal streng wordt gehandhaafd, zodat een level playing field ontstaat en het probleem zich niet verplaatst. Inmiddels werkt een groot aantal havens hieraan mee. Een combinatie van extra controles, nationale en internationale samenwerking, het stroomlijnen van procedures, informatie-uitwisseling en -beheer en het verbeteren van de expertise moet ervoor zorgen dat afvalstromen beter worden beheerst en illegaal transport wordt tegengegaan. In internationaal verband wordt bij de milieuhandhaving vooral samengewerkt met de Amerikanen en de Engelsen. Een positieve ontwikkeling is dat nu ook de Fransen bij dit proces worden betrokken.

Nadere gedachtewisseling
De heer Koopmans (CDA) wil van de staatssecretaris de toezegging dat in 2010 niet bij 50% maar bij 100% van de af te sluiten contracten duurzaamheid een rol speelt. Het is belangrijk om een dergelijk politiek signaal af te geven. Indien de staatssecretaris dat niet wil of kan, zal de Kamer het zelf moeten doen door het aannemen van een motie.

De heer Samsom (PvdA) is blij dat de staatssecretaris erkent dat het duurzaamheidsbeleid beter kan, maar er moeten wel spijkers met koppen worden geslagen. Het is vreemd dat de regering wel in staat is om allerlei andere (bezuinigings)maatregelen centraal op te leggen aan alle departementen, maar dat dit niet geldt voor duurzaam inkopen. De staatssecretaris moet meer concrete doelen stellen.

De heer De Krom (VVD) vraagt zich af wat precies de regels worden voor champignonvoetjes die wel zijn blootgesteld aan bestrijdingsmiddelen. Hoe worden de vast te stellen normen gecontroleerd?

De staatssecretaris benadrukt dat champignonvoetjes in het algemeen niet meer zullen worden beschouwd als afvalstof. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat ook champignonvoetjes die wel zijn blootgesteld aan bestrijdingsmiddelen meestal onder de maximumnorm blijven. Er kan extra veiligheid worden ingebouwd door de champignonvoetjes (in een verhouding van een op twintig) te vermengen met champost. De beslissing over het opleggen van een verplichting daartoe wordt echter genomen door de minister van LNV.
Het is moeilijk om hoge ambities, zoals 100% van de contracten waarin rekening wordt gehouden met duurzaamheid, waar te maken. Het heeft weinig zin om harde doelen te formuleren die niet zullen worden gehaald. Het is beter om te bezien wat mogelijk is en stap voor stap de doelstellingen te verscherpen. Bovendien zijn er praktische problemen. Zo moeten er in het kader van het aanbestedingsbeleid altijd drie leveranciers zijn.

De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
Buijs

De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
Schreijer-Pierik

De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
Atsma

De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
Van Halen







Tweede Kamer, vergaderjaar 2004-2005, 29 383, nr. 30



pagina VERANTWOORD ONDERNEMEN
   
begin document

Landelijke India Werkgroep - 22 juli 2005